Fast Company Türkiye
YAZI: MEHTAP DEMİR
ABD’nin gümrük tarifelerini sert biçimde artırdığı, jeopolitik gerilimlerin arttığı bir dönemde küresel ticaret beklentilerin aksine dirençli bir görünüm sergiliyor. Ekim ayında Johannesburg’da açıklanan ve DHL ile New York Üniversitesi Stern School of Business iş birliğiyle yayımlanan DHL Global Connectedness Tracker’ın 2025 Özel Güncellemesi, küreselleşmenin geri çekilmediğini, uluslararası ticaret ve yatırımların tüm belirsizliklere rağmen ayakta kaldığını ortaya koyuyor.
Tarife artışları ticareti yavaşlatıyor ama durdurmuyor
DHL Global Connectedness Tracker’ın Ekim 2025 özel güncellemesine göre, ABD Başkanı Donald Trump’ın ikinci döneminde hız kazanan gümrük tarifeleri küresel ticaret büyüme beklentilerini aşağı çekse de, küresel ticaretin yönünü tersine çevirmiş değil. Rapora göre küresel ticaret hacimlerinin 2025–2029 döneminde yıllık ortalama %2,5 oranında artması bekleniyor. Bu oran, önceki on yılın büyüme temposuyla büyük ölçüde örtüşüyor.
Tarife kaynaklı en sert aşağı yönlü revizyon Kuzey Amerika için yapılırken, Güney ve Orta Amerika ile Orta Doğu ve Kuzey Afrika, büyüme tahminlerinin yukarı yönlü güncellendiği bölgeler olarak öne çıkıyor.
ABD gümrük tarifeleri 1930’lardan bu yana en yüksek seviyelere çıkarken, küresel ticaret 2025’in ilk yarısında pandemi dönemi hariç son 15 yılın en hızlı büyümesini kaydetti.
2025’in ilk yarısında ticaret son 15 yılın en hızlı dönemini yaşadı
Rapora göre, 2025’in ilk yarısında küresel mal ticareti, pandemi toparlanması hariç tutulduğunda 2010’dan bu yana en hızlı yarı yıllık büyümeyi kaydetti. ABD’li ithalatçıların tarife artışları öncesinde alımlarını öne çekmesi, yılın başında ticaret hacimlerini yukarı taşırken, Çin ABD’ye ihracattaki düşüşü diğer pazarlara yönelerek telafi etti.
ABD’deki “ön yükleme” etkisi zayıfladıktan sonra bile küresel ticaret hacimlerinin önceki yıl seviyelerinin üzerinde kalması, rapora göre küresel ticaretin temel dinamiklerinin hâlâ güçlü olduğunu gösteriyor.
ABD–Çin ayrışması derinleşiyor, dünya ikiye bölünmüyor
DHL Global Connectedness Tracker, ABD ile Çin arasındaki doğrudan ticari bağların zayıflamaya devam ettiğini ortaya koyuyor. 2025’in ilk yedi ayında ABD’nin doğrudan Çin’den yaptığı ithalatın payı %9’a gerileyerek, 2017’deki %22 seviyesinden belirgin şekilde uzaklaştı.
Buna karşın rapor, dünya ekonomisinin jeopolitik bloklar arasında keskin biçimde ayrıştığına dair güçlü bir tablo çizmediğini vurguluyor. Küresel ticaretin, yatırımların ve birleşme-satın alma faaliyetlerinin büyük bölümü hâlâ dost ülkeler arasında gerçekleşiyor. 2024 verilerine göre, dost ülkeler arasındaki birleşme ve satın alma işlemleri, rakip ülkeler arasındakilerin 20 katına ulaşıyor.
DHL Global Connectedness Tracker verileri, ABD–Çin ticari bağlarının zayıflamasına rağmen dünya ekonomisinin jeopolitik bloklar arasında keskin biçimde bölünmediğini ortaya koyuyor.
Yatırımlar sürüyor, belirsizlik küçük işlemleri baskılıyor
Uluslararası yatırımlar cephesinde ise karmaşık bir tablo öne çıkıyor. Rapora göre şirketlerin yatırımlarını topluca yurt dışından iç pazarlara kaydırdığına dair bir bulgu bulunmuyor. Ancak artan belirsizlik, özellikle küçük ölçekli sınır ötesi yatırımlar ve yeni yatırım kararları üzerinde baskı yaratıyor.
Buna rağmen büyük ölçekli işlemler, 2025’in ilk yarısında açıklanan doğrudan yabancı yatırımların toplam değerini yüksek tutmaya devam etti.
“Küresel ticaretin gücünü asla küçümsememeliyiz”
DHL Express CEO’su John Pearson, rapora ilişkin değerlendirmesinde küresel ticaretin dayanıklılığına dikkat çekerek şu mesajı verdi:
“Tüm olumsuzluklara rağmen DHL Global Connectedness Tracker, küresel ticaretin süregelen gücünü net biçimde ortaya koyuyor. Ticaret engelleri dünyanın çıkarlarına hizmet etmez. Ancak dünyanın dört bir yanında iş yapmak isteyen alıcı ve satıcıların yaratıcılığını asla göz ardı etmemeliyiz. DHL olarak, müşterilerimizin uluslararası pazarlarda ortaya çıkan fırsatları yakalamasına destek olmaya hazırız.”
Türkiye ticarette yakın pazarlara ağırlık veriyor
DHL Global Connectedness Tracker verileri, küresel ölçekte ticaret mesafeleri uzarken Türkiye için daha farklı bir eğilime işaret ediyor. Rapora göre Türkiye’nin mal ticaretinde ortalama mesafe, 2025’in ilk yarısında bir önceki yıla kıyasla sınırlı da olsa geriledi. Bu durum, Türkiye’nin ticaretinde yakın coğrafyadaki pazarların payının arttığını gösteriyor.
DHL analizinde Türkiye, Tayland, Çin, Singapur ve Almanya ile birlikte daha kısa mesafeli ticarete yönelen ülkeler arasında yer alıyor. Buna karşılık İrlanda, İsviçre ve Nijerya gibi ülkelerde ticaretin kat ettiği ortalama mesafenin belirgin şekilde uzadığı görülüyor. DHL, Türkiye’deki bu eğilimin küreselleşmeden kopuş anlamına gelmediğini; ülkelerin mevcut küresel tedarik zincirleri içinde coğrafi avantajlarını daha etkin kullanma stratejilerini yansıttığını vurguluyor.
Küresel ölçekte ticaret mesafeleri uzarken, Türkiye’nin mal ticaretinde ortalama mesafenin gerilemesi, ülkelerin küreselleşmeden kopmadan riskleri yeniden dengelediğine işaret ediyor.
Ticaret daha bölgesel hale gelmiyor
Rapora göre küresel ticaretin genelinde daha bölgesel bir yapıya geçildiğine dair güçlü bir kanıt bulunmuyor. Aksine, ticareti yapılan malların kat ettiği ortalama mesafe 2025’in ilk yarısında yaklaşık 5.000 kilometreyle rekor seviyeye ulaştı. Başlıca dünya bölgeleri içindeki ticaretin payı ise %51 ile tarihi düşük seviyeye geriledi.
Küreselleşme geri çekilmiyor
DHL Global Connectedness Index, ticaret, sermaye, bilgi ve insan akışlarını kapsayan küreselleşme seviyesinin %25 düzeyinde seyrettiğini ortaya koyuyor. Bu oran, 2022’de ulaşılan rekor seviyeden bu yana kayda değer bir değişim göstermedi.
Sonuç olarak DHL Global Connectedness Tracker, savaşlar, pandemiler ve artan korumacılık söylemlerine rağmen küresel ekonominin dirençli yapısını koruduğunu ortaya koyuyor. Deglobalizasyon bir risk olarak gündemdeki yerini korusa da, bugünün verileri küreselleşmenin hâlâ güçlü bir gerçeklik olduğunu gösteriyor.
