Fast Company Türkiye
YAZI: JARED KELLER
İLLÜSTRASYONLAR: OLEG BUYEVSKY
GEÇTİĞİMİZ YILIN MART AYINDA ROMAN STERLINGOV’UN Bitcoin Fog isimli kripto para hizmetinin operasyonlarında kara para aklama ve ilgili başka iddialarla suçlu bulunup hüküm giymesi ABD Adalet Bakanlığı’nın kripto suçlarına karşı savaşında bir dönüm noktası oldu.
Savcılara göre, Rusya ve İsveç’ten çifte vatandaşlığı bulunan 36 yaşındaki Sterlingov, Bitcoin Fog’u zincir üstündeki kripto işlemlerinin kaynak ve varış noktalarını gizlemek için tasarlanmış bir karanlık ağ “mikseri” olarak yürütüyordu. Bu hizmet, on yıllık bir süre boyunca devasa ölçekteki bir suç faaliyetleri kovanına dönüşerek, uyuşturuculardan çocuk pornosuna varana kadar her şeyin satışı için 1.2 milyon Bitcoin’in (veya o sıralarda 400 milyon dolarlık bir tutarın) transferini kolaylaştırdı. Sterlingov, geçtiğimiz kasım ayında federal bir hapishanede geçireceği 12.5 yıllık bir cezaya çarptırıldı.
Bu dava, kovuşturma davasının merkezinde yer alan dijital adli tıp için yasal bir onayı ve hükümet adına kanıtları sunan blok zincir istihbarat şirketi Chainalysis için bir zaferi temsil ediyordu. Blok zincirin özünde bulunan, kamuya açık sabit bir hesap defteri şeklindeki şeffaflık yüzünden, alçakça veya başka türlü de olsa tüm transferler açık durumda fakat işlenmemiş ve bağlamsız bir şekilde. Chainalysis, işlemler ile harita ilişkilerinin izini sürmek ve şüpheli faaliyetleri işaretlemek için bu bilgileri deşifre etmede uzmanlaşıyor. Şirketin kurucu ortağı ve CEO’su Jonathan Levin’in de dediği gibi, FBI ve IRS gibi devlet kurumları “insanların kriptoyu tam olarak nasıl ve aslında neden kullandığını” açıklaması için Chainalysis’e iş veriyor. Sterlingov yargılanması boyunca, ABD bölge mahkemesinin duruşma hakimi emsal bir Daubert kararı (kanıtların güvenilirliğini belirlemek için yasal bir mekanizma) verdi. Bu karar, şirketin blok zincir analizlerinin kabul edilebilir kanıtlar olduğunu onaylayarak, kritik bir emsal oluşturmuş oldu.
Chainalysis’in ürünleri, sadece kripto suçlarla mücadele etmek için devletler tarafından değil, ayrıca kara para aklamayı önleme ve terörle mücadeleye finans sağlama düzenlemelerine uyum sağlayabilmek için finans kurumları, kripto borsaları ve başka kurumlar tarafından da kullanılıyor. Chainalysis’in siber suçları araştırma bölümünün başında bulunan Eric Jardine, “Bu, kamuya açık bir blok zincir, yani herkes bir adresin hangi adresle ne zaman etkileşime girdiğini görebilir” diyor. Chainalysis, bu bağlamsal ayrıntıları ortaya çıkarıyor ve böylece kolluk kuvvetleri ile özel sektör şirketleri de potansiyel yasa dışı kripto işlemlerini belirleyebiliyor. Jardine, “Hangi adresin hangi aktöre ait olduğunu anlamanız gerekiyor; bu illa bir insan olmak zorunda değil, ambargolara tabi bir Rus piyasasıyla veya yasa dışı uyuşturucular için bir karanlık ağ pazarıyla ilişkili bir dizi adres olabilir.”
Chainalysis’in incelemeleri ve uyumluluk ürünlerine olan talep büyüyor. Şirket, 2024’te dünya çapında 370 kamu kurumuyla ve 1100 özel şirketle çalıştı, 250 milyondan fazla transferi ve 4 trilyon dolar tutarındaki işlemleri taradı, neredeyse 25 milyar dolarlık suç işlemlerinin izini sürdü ve 11 milyar dolardan fazla kayıp fonu geri kazanmaya yardımcı oldu. FTX, Celsius ve Three Arrows Capital kripto borsalarının 2022’deki iflasından sonra dijital paralara duyulan popüler ilgi azalmış olsa da artık daha şiddetli bir halde geri dönüyor. Donald Trump’ın ilk kripto başkan olarak Beyaz Saray’a dönüşüyle birlikte, sektör artık daha dostane düzenlemeler, patlayıcı bir büyüme ve aksiyona dahil olmak isteyen yeni katılımcılar için hazırlık yapıyor.
LEVIN İLE KURUCU ORTAKLARI Michael Gronager (kendisi ekim ayında CEO’luk görevinden ayrıldı) ve Jan Moller tarafından kurulan Chainalysis, kolluk kuvvetlerine on yıldan fazladır destek oluyor. 2014 yılında, Mt. Gox kripto para borsası bir korsan saldırısı sırasında yaklaşık 850.000 Bitcoin (o sırada 450 milyon dolardan daha fazla bir tutar) kaybettikten sonra iflas etti. İflasın ardından, yeni kurulmuş olan Chainalysis’in gerçekleştirdiği araştırma işi, çalıntı paraları aklamak için kullanılan bir borsa işleten Rus vatandaşı Alexander Vinnik’in tutuklanmasına yol açtı. Şirket, 2019’da bir çocuk pornosu portalının ortadan kaldırılmasına yardımcı oldu; 2021’de ise karanlık ağ piyasası İpek Yolu üzerinden yasa dışı şekilde elde edilen 3.4 milyar doların takip edilmesinde ve ele geçirilmesinde IRS’e yardım etti. Chainalysis, aynı yıl ABD’nin en büyük rafine petrol boru hattı olan Colonial Pipeline üzerinde gerçekleştirilen bir fidye yazılım saldırısının ardından DarkSide adındaki korsan ekibine ödenen fidyenin kısmi olarak geri alınmasında da FBI’a yardımcı oldu.
Fakat Sterlingov yargılaması bir dönüm noktasıydı. Santa Clara, California’da bölge savcısı eski vekili olan Erin West, “Kriptonun kötü adamlar için para taşımanın başlıca yöntemi olarak ortaya çıkışıyla birlikte, bu paranın nerede bulunduğunu yorumlayacak araçlara ihtiyacımız var” diyor. West, bir savcı olarak, milyonlarca dolar değerindeki çalıntı kripto paraların çevrimiçi dolandırıcılardan geri alınabilmesi için Chainalysis ile birlikte çalıştı. Ayrıca, siber suçlara karşı mücadelesinde kolluk kuvvetlerine destek olmak için oluşturulmuş bir organizasyon olan Shamrock Operasyonu’nu da kurdu. West, bir mahkemenin Chainalysis’in araçlarının meşruluğunu belirlemesinin savcılara “kazanma şansı” verdiğini söylüyor.
Başkan Trump’ın Hazine ve Ticaret bakanlıkları ile SEC gibi düzenleyicileri kripto dostu olacak şekilde yeniden yapılandırmasının kripto paraları meşrulaştırması ve endüstri ile paralara daha fazla yatırımı teşvik etmesi yaygın olarak bekleniyor. Levin, kasım ayında seçimlerden sonraki bir StrictlyVC etkinliğinde “Şu anda bol bol iyimserlik var” diye açıkladı. Umudun, Trump yönetimi altında “daha az uygulama yoluyla düzenleme ve insanların iş kurabilmesi için daha açık kurallar olacağı” yönünde olduğunu söyledi.
Fakat Trump’ın görevi devralışının arifesinde bir ‘meme’ kripto para çıkarması, daha kötü sonuçların ve sadece kötü niyetli aktörlerin istilasının değil, ayrıca 2018 ve 2022’de kripto piyasalarını en sonunda aniden çökerten ve arkasında geniş çaplı kötü neticeler bırakan azgın spekülasyon çeşidinin de bir işaretçisi olabilir.
Amerikan Üniversitesi’nin Washington Hukuk Fakültesi’nde hukuk profesörü ve finansal teknoloji ile düzenlemeler üzerine uzman olan Hilary Allen, “Kripto finansal kurumlara ne kadar dahil olursa, kaçınılmaz olan içe doğru çöküş de en başından kriptoya hiç yatırım yapmayanlar için bir o kadar tehlikeli olacak” diyor. “Bir iflas daha olması kaçınılmaz” diyor. “Olması an meselesi.”
Levin’in duruma bakışı ise kesinlikle daha pembe. “Geçtiğimiz beş yılda gördüğümüz teknolojik ilerlemenin perde arkası konusunda iyimserim.” Sabit kripto para ödemelerinin nedeniyle ilgili olarak kullanıcı dostu piyasaların evrimini gösteriyor. “Artık büyük kurumların da işe dahil olmasını ve genç yatırımcıların denemeler yapmasını sağlamak için düzenleyici bir ortama sahip olabiliriz.”
Yine de sadece geçtiğimiz yıl, Chainalysis dünya çapında 250’den fazla kolluk kuvveti kurumuyla ortaklık kurdu ve kimlik avı dolandırıcılıklarını bozup engellemek için tasarlanmış bir dizi kovuşturmayla ilgili olarak altı ülkede 12 kamu kurumu ve 17 kripto piyasasıyla birlikte çalıştı. Ayrıca Kripto Araştırmaları Çözümü’ne temel güncellemeler ekleyerek, kolluk kuvvetlerine ve düzenleyici kurumlara araştırmaları basitleştirecek araçlar sağladı. Bu kurumlar, artık örneğin çekirdek bir sözcük grubuyla (bir kripto sahibinin ana anahtarı görevini gören eşsiz kelime dizisi) kişinin çeşitli blok zincirler üzerindeki bütün mal varlığı ve cüzdanlarını birbirine bağlama sürecini otomatik hale getirerek yasa dışı fonları tespit etme ve ele geçirme sürecini basitleştiren Cüzdan Tarama özelliğini kullanabilir. Chainalysis, aynı zamanda kripto suçlarının nasıl evrim geçirdiğine de ışık tutuyor. Genellikle merkezi olmayan finansın Vahşi Batı’sındaki finansal dolandırıcıların en son entrikalarını analiz eden kolluk kuvvetleri ortakları, gazeteciler ve endüstrinin içinden kimselere yer veren ‘Public Key’ adındaki bir podcast’i sunuyor.
LEVIN ŞU ANDA Chainalysis’i sadece bir şeyler ters gittiğinde destek olarak değil, ayrıca dolandırıcılığı daha meydana gelmeden önleyerek sektörün uzun vadede sağlıklı olmasını sağlama konusunda önemli bir rol oynamak üzere konumlandırıyor. Şirket, 2024’ün sonlarında 60 milyon dolar olduğu bildirilen bir tutar karşılığında web3 güvenlik ve risk analizi şirketi Hexagate’i ve bu yılın başlarında da 150 milyon dolar olduğu bildirilen bir tutara dolandırıcılık tespit startup’ı Alterya’yı satın aldı. Her iki firma da şirketlerin blok zincir üzerindeki şüpheli modeller ve işlemleri de içeren anormal faaliyetleri belirleyerek kripto suçlulardan gelen tehditleri gerçek zamanlı şekilde önlemesine yardımcı olan bir teknoloji geliştirdi. Chainalysis artık “bir şeyler ters gittiği”nde, aralarında piyasaların (Bitfinex, Crypto.com), bankaların (Barclays) ve teknoloji şirketlerinin de (Block, Salesforce) bulunduğu müşterilerine erken sinyaller gönderebilir, böylece onlar da yönlerini hızlıca önlemeye ve gerekirse kurtarmaya çevirebilirler, diyor Jardine. Kripto suçluların daha büyük çapta dolandırıcılıklar gerçekleştirmek için yapay zekayı giderek daha fazla kullanmasıyla birlikte, Chainalysis proaktif dolandırıcılık önlemenin endüstrinin geleceği için daha da önemli hale geleceğine inanıyor. Levin, “Chainalysis, endüstrinin bugün olduğu yere gelmesine yardımcı oldu” diyor. “Artık, kurumlar fon kaybını önlemek ve tüm dünyadaki düzenlemelere uyum sağlamak için bizi gerçek zamanlı olarak kullanıyor.” Başka bir deyişle, bu değişken endüstri önümüzdeki birkaç yılda nereye doğru yönelecek olursa olsun (ister zirveye tırmansın ister şiddetli bir şekilde raydan çıksın isterse de (büyük ihtimalle) her ikisini de yapsın), Chainalysis yanında olacak.
FİNANS TEKNOLOJİSİ VE REGÜLASYON UZMANI HILARY ALLEN, “BAŞKA BİR İFLASIN OLMASI KAÇINILMAZ” DİYOR, “OLMASI AN MESELESİ.”
