Eski kuşağın disiplini yeninin hızı

YAZI: MEHTAP DEMİR

Borusan Holding’in 3’üncü kuşak temsilcilerinden Defne Kocabıyık Narter, köklü bir aile şirketinin mirasını küresel girişim ekosistemiyle buluşturan yeni nesil lider profilini temsil ediyor. 2023’te San Francisco merkezli kurulan Borusan Ventures’ın Kurucusu ve Başkanı olarak, grubun kurumsal birikimini erken aşama teknoloji girişimleriyle yan yana getiriyor.

Borusan Ventures, iklim ve enerji, sanayi ve imalat, mobilite ile lojistik ve tedarik zinciri alanlarında, çoğunlukla tohum ve Seri A aşamasındaki ABD ve Avrupa girişimlerine yatırım yapıyor. Bugüne kadar yaklaşık 10 milyon dolarlık yatırım gerçekleştiren yapı, yılda ortalama 3 ila 5 girişime 250 bin ila 1 milyon dolar arasında değişen tutarlarda yatırım gerçekleştiriyor. Portföyünde, Endüstriyel Yapay Zeka Çözümlerinden, hidrojen üretimine uzanan geniş bir yelpazede faaliyet gösteren girişimler bulunuyor.

Defne Kocabıyık Narter ile, aile şirketlerinde dönüşen liderlik anlayışını, üçüncü kuşağın sorumluluk ve etki tanımını, girişimcilik bakış açısının kurumsal yapıyı nasıl dönüştürdüğünü ve sosyal etki vizyonunu konuştuk. Narter, yönetişim, değer üretimi ve gelecek perspektifi üzerinden şekillenen yeni nesil aile bireyi profilini, kendi deneyimi üzerinden anlattı:

GELENEKSEL YAKLAŞIMIN SONU MU?

Aile şirketlerinde bilinen yaklaşımın sonu mu geliyor sorusunun yanıtı, “geleneksel”i nasıl tanımladığınıza bağlı. Babam Ahmet Kocabıyık’ı değişime kapalı, eski usul bir yönetici kalıbına yerleştirmek mümkün değil. Tam tersine, Borusan Holding’in bugün dile getirdiği “200 yıllık grup” vizyonunun, yani şirketin kuşaklar ötesine taşınması fikrinin mimarı kendisidir.

Borusan’ı yerel bir üreticiden küresel bir oyuncuya dönüştüren adımlar; EnBW ile kurulan yenilenebilir enerji ortaklığı, Caterpillar iş birlikleri ve Borusan Boru’nun ABD’deki büyük ölçekli yatırımları, hep bu vizyonun sonucu. Dedem Asım Kocabıyık’ın mirasını devralırken rotayı büyüten bir liderlik anlayışı vardı. “Böyle gelmiş böyle gider” demedi; yönü okyanusa çeviren bir kaptan oldu.

YENİ KUŞAĞIN FARKI

Bizim kuşağın farkı ise vizyondan çok hız ve yöntem tarafında. Mevcut güçlü sanayi ve kurumsal yapının üzerine, girişim dünyasının çevikliği ile teknolojinin dönüştürücü gücünü ekliyoruz. Aile şirketlerinin devri kapanmıyor; aksine evrim geçiriyor. Her kuşak, dönemin ruhuna uygun yeni bir yetkinlik setini masaya koymak zorunda.

Bugün aile içinde girişimcilik ve teknolojiye odaklananlar olduğu gibi, eğitimi ve toplumsal etkiyi merkezine alanlar ile sanat ve kültür alanında değer üretenler de var. Bu, bana göre bir rol ayrışması değil; bilinçli bir tamamlayıcılık. Önceki kuşağın yaklaşımı rafa kalkmıyor. Çok sesli ve çok disiplinli bir bakışla güncelleniyor; köklerden güç alarak yeni bir liderlik modeline evriliyor.

“Genç bakış” çoğu zaman eskileri yıkıp trendlerin peşinden gitmekle eş anlamlı görülür. Oysa bizim yaklaşımımız macera aramak değil; stratejik olarak derinleşmek. İnovasyon, odak kaybı demek değildir.

PORTFÖY STRATEJİMİZ

Biz aslında 5 yıl önce ikinci kuşak hissedarlarımızın ortaya koyduğu net bir yol haritasını izliyoruz. Portföy stratejimiz üç başlıkta şekillendi: Temeli dönüştür, yakın alanlarda büyü, yepyeni işlere gir.

İlk iki başlıkta güçlü bir ivme yakaladık. Borusan Boru’nun ABD’de önemli bir oyuncu haline gelmesi ve Borusan Cat’in beş coğrafyaya yayılması; ana işlerimizin küresel ölçekte derinleştiğini gösteriyor.

BEŞ Elektrikli Araç Şarj İstasyonları ve Borusan Next Çok Markalı İkinci El Araç Satış işimizle yakın iş alanlarında yeni büyüme alanları tanımladık.

Bugün odağımızın üçüncü adamında ise “Yepyeni işlere girmek” var. Ancak, burada da pusulamız popüler sektörleri değil; sürdürülebilir, yüksek katma değerli ve teknoloji temelli alanları hedefliyoruz. Borusan Ventures’ı bu alanda yeni ufuklar açması için kurduk. Silikon Vadisi başta olmak üzere, mobilite, enerji, lojistik ve endüstriyel teknolojilerde geleceğin işlerini keşfediyoruz.

Fintech ya da oyun gibi alanlar girişim dünyasının yıldızları olabilir. Ancak, bizim masaya koyduğumuz güç; 80 yılı aşan sanayi tecrübemiz, iş geliştirme kaslarımız, güçlü global ortaklıklar ve yüksek nitelikli insan kaynağımız.Bu nedenle kaslarımızın güçlü olduğu dikeylerde, yapay zeka, otonom sistemler ve sürdürülebilirliği entegre ederek geleceği inşa etmeyi seçiyoruz.

Yeni portföy anlayışımız, uzman olduğumuz alanlarda teknolojik hakimiyet kurmak üzerine kurulu. Grup genelinde hedefimiz net: Çağa ayak uyduran, veri temelli düşünen, analitik kapasitesi yüksek ve AI ile değer üreten bir organizasyona dönüşmek. Bu bir dijitalleşme projesi değil; yeni büyüme ve inovasyon motorumuz.

Borusan Ventures burada Holding’in “dışarıdaki gözü” gibi çalışıyor. Dünyadaki en iyi teknolojileri bulup içeri taşıyoruz; Holding de bunları iş süreçlerine entegre ederek kendi dönüşümünü hızlandırıyor. Yani mevcut işlerimizi, yeni nesil işlere dönüştürüyoruz.

ESKİNİN DİSİPLİNİ, YENİNİN HIZI

Büyümede “hız” meselesini doğru tanımlamak gerekiyor. Borusan Holding, yaklaşık 10 bin çalışanı ve geniş bir paydaş ekosistemi olan büyük bir yapı. Bu ölçekteki bir organizasyonun ani reflekslerle yönetilmesi zaten beklenemez. Uzun vadeli strateji, çok boyutlu risk analizi ve sürdürülebilirlik odağı bizim temel prensibimiz. Bu bir yavaşlık değil; kurumsal sorumluluk.

Öte yandan büyük olmak, dış dünyaya karşı hantal olmak anlamına gelmiyor. Geçmişte Borusan Cat bünyesinde geliştirilen dijital iş modelleri gibi örneklerde olduğu gibi, bugün de yapay zeka dönüşümüyle öncü bir pozisyon alıyoruz. Uzun vadeli yönümüz sabit; ancak o yolda ilerlerken değişen teknoloji ve pazar dinamiklerine hızlı adapte oluyoruz.

Startup çevikliği ile sanayi ölçeğinin refleksleri doğal olarak farklı. Bu nedenle Borusan Ventures’ı, ana işlerden bağımsız bir karar mekanizmasıyla kurguladık. Böylece girişimlerin hızına eşlik edebiliyor, yatırım süreçlerinde bir girişim sermayesi fonu gibi çevik davranabiliyoruz. Aynı zamanda Holding tarafında bu yatırımları derinlemesine analiz ederek uzun vadeli değer yaratma perspektifiyle ele alıyoruz. İki dünya çatışmıyor; birbirini tamamlıyor.

Ventures’ın kültürel etkisi de önemli. Girişimlerle çalışma kültürü, Gruba yeni kaslar kazandırıyor: hız, farklı bakış açıları ve küresel teknoloji radarına erken erişim. Dolayısıyla mesele “kim daha hızlı?” değil. Mesele, hangi yapının hangi rolü üstlendiği. Ventures fırsatları çevikliğiyle yakalıyor; Holding ise bu fırsatları sanayi tecrübesi ve ölçeğiyle kalıcı değere dönüştürüyor. Biri radar, diğeri motor. Birlikte çalıştıklarında ise dönüşüm sürdürülebilir hale geliyor.

RADİKAL KARARLARIN SINIRI

Yeni kuşaktan büyük strateji değişimi, radikal bekleyenler olabiliyor. Ancak, “Radikal” kelimesinin anlamı kuşaktan kuşağa dönemin koşullarına göre değişiyor. Bizim ailede değişmeyen tek şey, konfor alanını reddetme cesaretidir.

Dedem Asım Kocabıyık, Türkiye sanayisi daha emekleme aşamasındayken boru üretimine girerek bunu gösterdi; o dönemin şartlarında radikal bir karardı. Babam Ahmet Kocabıyık ve halam Zeynep Hamedi döneminde cesaret, mükemmelleşme ve çeşitlenmeye dönüştü: 6 Sigma uygulaması, enerji sektörüne giriş ve kültür-sanat yatırımları, Borusan’ı bir sanayi devi olmanın ötesinde toplumsal bir değer haline getirdi.

Bizim kuşağın görevi ise bu mirası dönüştürmek ve belki de radikal kararın sınırlarını kaldırmak. Temel atıldı, yapı kusursuzlaştırıldı ve çeşitlendirildi; şimdi biz, araçlar değişse de konfor alanını reddeden o ruhu koruyarak Grubu geleceğe taşıyoruz.

Bizim jenerasyonumuz, Grubumuzu geleceğe hazırlayacak yeni nesil liderlik yaklaşımını, köklerimizden gelen temel değerlerle harmanlama fırsatını getiriyor. Bu sayede geçmişin gücünü ve ilkelerini korurken, geleceğin çevikliğini ve vizyonunu bugüne taşıyoruz.

YENİ KUŞAĞIN RİSK YAKLAŞIMI

Hız çağında manevra kabiliyetini artırmanın yolu, karar alma mekanizmasını tabana yaymak ve ortak aklı devreye sokmaktır. 2022’de başlattığımız BorusanX, köklü geçmişimizi modern dünyanın dinamikleriyle harmanlayan bir kültür dönüşüm hareketiydi.

Bu süreç, yalnızca üst yönetimin tasarladığı bir proje değil; tüm çalışanların aktif katılımıyla şekillenen bir öğrenme ve gelişim yolculuğu oldu. Karşılıklı güven, açık sözlülük, otonomi ve cesaret gibi prensipler günlük iş yapış biçimimize entegre edildi. Sonuç, hiyerarşinin yavaşlatmadığı, ortak aklın ve güvenin hızlandırdığı, yaşayan bir organizasyon kültürü oldu. Şimdi BorusanX Momentum ile bu kültürü sürdürülebilir kılıyor ve her gün sahada yaşatıyoruz.

Üçüncü nesilde risk algısı konusunda ise söyleyebileceğim şu ki önceki kuşaklar, kurdukları büyük yapıyı sağlamlaştırmak ve belirsizliklerden korumak üzerine bir risk yönetimi benimsedi. Bizim kuşağımız ise, bu sağlam temelin üzerine “yenilik inşa etme cesaretini” ekliyor.

Risk almak, bizim için belirsizliği yönetmek ve fırsata çevirmek demek. Teknoloji ve pazar dinamiklerinin hızla değiştiği bir dünyada, en büyük riskin “hareketsiz kalmak” olduğunu biliyoruz. Bu yüzden risk algımız, yalnızca bugünü değil, geleceği de dengeli şekilde yönetmeye odaklanıyor.

FİNANSAL GETİRİ Mİ TOPLUMSAL ETKİ Mİ?

Grup içinde verdiğimiz kararlarda bir gün finansal getiri ile toplumsal etki çatıştığında önceliğimiz ne olur? Bu sorunun temelinde eski bir varsayım var: Para kazanmak için dünyadan çalmak, dünyaya katkı için kaybetmek zorundaymışız gibi. Oysa günümüzde finansal getiri ve toplumsal etki artık birbirinin zıttı değil, tamamlayıcısı. Çevreye veya topluma zarar veren bir girişim, orta ve uzun vadede finansal olarak da başarısızlığa mahkûmdur.

Borusan Ventures’ta yatırım kararlarımızda öncelik sıralaması yapmıyoruz; entegre değer arıyoruz. Örneğin, Everstar’a yatırım yapmamızın sebebi nükleer enerjiden para kazanmak değil; temiz enerjiye geçişi hızlandırarak gezegenin ömrünü uzatmak. Fourier ile hidrojeni yerinde üretirken hem lojistik maliyetini düşürüyoruz hem de karbon ayak izini siliyoruz. Beams ile ev yenileme sürecini dijitalleştirirken, sadece bir inşaat işini değil, insanların hayat kalitesini iyileştiriyoruz. Yani denklem basit: Geleceğin unicorn’ları, küresel sorunları çözen şirketlerden çıkacak. Toplumsal etki yaratmayan bir işin finansal çarpanı da benim gözümde düşüyor.

GİRİŞİMCİ CESARETİ ÜRETMEK

Kurumsal veya geleneksel bir yapıda girişimci cesareti üretmek kesinlikle mümkün. Hatta kurumsal kaynaklar bazen bir “garaj girişimcisi”nin alamayacağı riskleri almamıza imkân tanıyor. Cesareti kıran konfor değil; bürokrasi ve hata yapma korkusu. Kurumsal kaynakları ve veri gücünü, hata yapma özgürlüğüyle birleştirdiğinizde sürdürülebilir bir cesaret ortaya çıkıyor.

Doğru ekosistemi kurduğunuzda kurumsal yapı, girişimci cesareti baskılamaz; aksine onu ölçeklenebilir bir inovasyona dönüştürür. Bunun için gerekli olan tek şey, çalışanlara kendilerini işlerinin lideri gibi hissedecekleri o güvenli alanı ve otonomiyi tanımak. İnovasyon artık Ar-Ge merkezlerinde değil, sahadaki mühendisin veya ofisteki uzmanın zihninde başlıyor. Bizim görevimiz, içerideki bu girişimci potansiyelini ve inovasyon iştahını ortaya çıkarmak.

YENİ LİDERLİK PRENSİPLERİM

GÜVEN: Liderliğin merkezinde güven var. Müşterilerimize, çalışanlarımıza ve tüm paydaşlarımıza güven veren bir kişi olmayı önemsiyorum. Amacımız sadece ürün veya hizmet sunmak değil; onların ihtiyaçlarını derinlemesine anlayan, hayatlarına dokunan ve neredeyse danışman gibi yanlarında duran gerçek bir çözüm ortağı olmak.
VİZYON VE ADAPTASYON: İleride neler olabileceğine göre adapte olabilmek için güçlü bir vizyona sahip olmak şart. Liderlik, kalıpların dışında düşünebilmekle başlar; iletişim ve karar alma şekilleri tam da bu noktada kritik rol oynuyor.
ERİŞİLEBİLİRLİK VE KAPSAYICI İLETİŞİM: BorusanX kültür dönüşümü ile karar alma merkezini tabandan yukarıya taşıdık; herkes birbirinden geri bildirim aldı. Bu yaklaşımı daha da güçlendirmek, iletişimi kuvvetlendirmek ve lider olarak daha erişilebilir olmak önceliğim. Teknoloji, bu erişilebilirliği destekleyen önemli bir araç; biz de bu fırsatı en iyi şekilde kullanmayı hedefliyoruz.

AYAKTA KALMANIN FORMÜLÜ

Borusan Holding’de 3’üncü kuşağı temsil eden Defne Kocabıyık Narter, “Bizim kuşağın görevi, önceki kuşaklardan aldığımız mirası dönüştürmek” diyor ve aile şirketleri için formülünü paylaşıyor:

İÇ BİRLİĞİ SAĞLAMA Önümüzdeki 10 yılda ayakta kalacak aile şirketleri, teknolojik değişimin baş döndürücü hızına uyum sağlarken, iç birliği koruyabilenler olacak. Kritik faktör, teknolojik dönüşümü güçlü bir aile içi uzlaşı ve sağlam yönetişim zemini üzerine inşa edebilmek.
SAĞLAM KÜLTÜR VE OMURGA Sadece teknolojiye yatırım yapmak yetmez; değişimi yönetirken ailenin ortak aklını ve kurumun yönetim omurgasını sağlam tutmak gerekiyor. Başarının formülü: Hızlanırken dağılmamak ve yenilenirken köklerden gelen kültürü korumak.
ÇEŞİTLİLİK Ailede yeni kuşaktan 6 kuzen var. Biz masaya yalnızca soyadımızı koymuyoruz; farklı yetkinliklerimizi, tutkularımızı ve profesyonel deneyimlerimizi de getiriyoruz. Bu çeşitlilik en büyük gücümüz.
MİRASI KORUMAK Babam ve ikinci kuşak, bize güçlü bir kurumsal yapı ve net bir değerler sistemi bıraktı. Bizim sorumluluğumuz ise bu mirası korurken, kendi uzmanlık alanlarımızla Grubu daha çevik, daha yenilikçi ve küresel rekabete daha dayanıklı hale getirmek. Bu bir yetki devri değil; bilinçli bir sorumluluk paylaşımı.

“YENİ NESİL AİLE BİREYİ” NASIL OLMALI?

YENİLİKÇİ Beni en iyi tanımlayan ifade, “yarının dünyasına ve yeni teknolojiye köprü olmak” olurdu. Rolüm, globaldeki gelişmeleri, teknolojik kırılımları ve yeni iş modellerini Grubun içine aktarmak ve bakış açılarını bu değişime adapte etmek.
GLOBAL Aynı zamanda globalleşme de tanımın bir parçası. Borusan’ı yurtdışında temsil ediyor, networklerle etkileşim içinde hareket ediyorum; Borusan Cat ile başlayan bu misyon, şimdi Kurumsal Girişim Sermayesi (CVC) tarafında da devam ediyor.
KÖPRÜ Yani ben, Borusan’ın dışarıdaki gözü ve kulağı olarak, yarının teknolojilerinin nabzını tutup, Gruba taşıyan bir köprü rolü üstleniyorum.

GÜCÜN KAYNAĞI

“Gücün tek bir kaynağı yok ama merkezinde kesinlikle yetenek var. Eskiden güç, sahip olduğunuz sermaye ile ölçülürdü. Bugün ise güç, cesaretle ‘yeni’yi kucaklayabilme becerisinde gizli. Dış dünyadan kopmamakta ve yeniliği sadece içeride değil, güçlü işbirlikleriyle dışarıda da hayata geçirebilmekte gizli. Bizim denklem basit: En iyi yeteneği çekip, onlara BorusanX ile doğru kültürü ve işbirliği zeminini sunuyoruz.”