Şirket Doktoru

Fotoğraf: Pixabay

1951 YILINDA YAPILAN BİR ÖNGÖRÜ!

Teknoloji dünyasının önde gelen liderlerinden Prof. Carl Benedikt Frey’in bir aktarımını okumuştum. Bilgisayarlaşma ve yapay zekanın etkileri üzerine çalışmalar yapan Prof. Frey, 1951 yılına ait bir tahmine dikkat çekmişti: “Ofis mesleklerinin/işlerinin yüzde 80’i mekanikleşebilir, makineler tarafından yapılabilir.”

Yaklaşık 75 yıl önce yapılan bu tahmin artık gerçeğe dönüşüyor. Yapay zekanın da katkısıyla bazı mesleklerin ortadan kalkacağı ya da önemli ölçüde makinelere geçeceği artık tartışılmıyor bile.

World Economic Forum’un yakın tarihli bir raporuna göre, sadece önümüzdeki 5 yılda 170 milyon yeni tip iş yaratılacak, 92 milyon iş de ortadan kalkacak. Ortadan kalkacak meslekler arasında ise posta görevlileri, banka şubelerindeki bazı görevliler, veri girişi yapanlar, veznedarlar ve bilet satışı yapanlar yer alıyor.

Gartner ise daha yakın bir zaman için bir tahmin yapıyor: Çalışanların iş gücüne harcadıkları zamanın yüzde 60’ı, 2027 yılında yapay zeka tarafından etkilenecek, geleneksel işlerden yetenek bazlıya geçecek.

‘YENİ NORMAL’DEN ‘NEVER NORMAL’E

2000’lerin başında, dünyayı sarsan ‘yeni ekonomi’ ve piyasa kaynaklı kriz döneminde bu kavramı çok konuşmuştuk. ‘Yeni normal’ kavramıyla birlikte “artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak” savı da ortaya atılmıştı. Hatta dolar, Euro ve TL’ye yönelik sıra dışı tahminleri de okumuştuk.

Ben de o zaman “Yeni Normal” adıyla bir kitap yazmıştım. O kitapta yeni iş yapma kuralları, ortaya çıkan değişim gibi konulara dikkat çekerken, “Her dönemde yeni normal olacak. Biz bu dönemi konuşuyoruz” demiştim.

Gerçekten de sonraki yıllarda, “Bir daha asla olmayacak” dediğimiz çok gelişmeye, değere veriye tanıklık ettik. 20 yıl öncesinin bu gelişmesini, aklıma “Never Normal” adlı kitap ve yazarı getirdi. Peter Hinssen, yakın zamanda LC Waikiki’nin konuğu olarak Türkiye’ye gelmiş.

Sismik değişimler devam edecek!

Kitabıyla ilgili notları da okudum. Sonuçta şu görüşleri savunduğunu söylemek mümkün:

• Dünyada artık hiçbir zaman ‘normal’ diye bir şey olmayacak. Değişim doğrusal değil, eksponansiyel hızla yaşanıyor. Değişim çok hızlı ve adapte olmayanlar geride kalacak.
• Çünkü her şey sürekli değişiyor ve sismik şoklar dediğim konularla tetiklenen bir ortamdayız. Bunlar teknolojik, biyolojik, ekolojik hatta sosyal ve jeopolitik değişimler olabilir. Bana göre bu şoklar azalmayacak, hatta yoğunlaşacak.

Hinssen’e katılıyorum; belki bu dönemin normali, 5 yıl sürecek, sonrasında teknoloji başta olmak üzere diğer faktörlerle kartlar yeniden karılacak ve yeni bir döneme gireceğiz. O zaman şirket değerlerinden piyasaların bakışına, global ilişkilerden sektörlerin gücüne kadar her şey değişmiş olacak.

ASIM KİBAR’DAN AİLE ŞİRKETİ DERSLERİ

Son dönemde iş dünyasının önemli liderlerini kaybettik. En son kayıplardan biri de Kibar Holding’in kurucusu Asım Kibar oldu. Kendisine rahmet, yakınlarına baş sağlığı diliyorum. Dinlediğim ve şimdiye kadar yaptığımız röportajlardan, özellikle aile şirketi konusundaki yaklaşımını, birkaç cümle ile paylaşmak istedim.

1. Bizim çocuklar benim bir tavsiyem olmadan, eğitimlerini bitirince holdinge dahil oldular. Başka bir yere de gidebilirlerdi.
2. Onlara iş için özel bir öneri/tavsiye yapmadım. Fabrikalardaki genel müdürlerle çalışıyorlardı, her şey akışında gitti. Özel bir programa ihtiyaç olmadı.
3. Şimdi işleri onlar yönetiyor, ihtiyaç halinde bana danışıyorlar. Ben de gerektiğinde onlardan bilgi talep ediyorum.
4. Ailedeki 3’üncü kuşaktan isteyen holdinge gelir ve yerini alır. Bunun değerlendirmesini de aile ve profesyonel göz birlikte yapar.
5. Ben işi bilenlerin yapması taraftarıyım. Bilen kişi ‘profesyonel’ ise onun tercih edilmesini istiyorum.
6. Çocuklarıma, ‘Güven, dürüstlük, çalışkanlık ve inovasyon’ tavsiye ederim.

JEAN KUMAŞININ TÜRKİYE’DEKİ LİDERİ DEMİR KARAMANCI İDİ

Sabahları vapurla yaka değiştiriyorum. Vapur arkadaşlarımdan biri de Orta Anadolu Tekstil’in yönetim kurulu başkanı Fatih Karamancı… Kısa yolculukta arada bir kendi işlerinden de konuşuruz. O anlatmayı pek sevmez ama ben yine de sorarım. Çünkü, sektörün önemli şirketlerinden biri ve sıra dışı bir tarihi de var. Bu önemli şirketin kurucularından ve Fatih Bey’in babası Demir Karamancı’yı temmuz ayında kaybettik. Allah’tan rahmet ve yakınlarına baş sağlığı diliyorum. Arayanlar onunla yapılmış bir röportaj dahi göremezler. Başarılı ve sıra dışı bir girişimciydi. Fatih Bey’den dinlediklerimden 3 önemli özelliğini paylamak istedim.

1. TÜSİAD’ın hayattaki kurucularından biriydi. Önemli görevlerde bulunmuştu.
2. Türkiye’de önceden de denim (jean) kumaşı üretiliyordu ama Demir Karamancı’nın öncülüğünde ve Levi’s ortaklığı ile Avrupa’nın en büyük tesisi kuruldu. Şimdi dünya markalarına üretim yapıyor.
3. Hiç röportajı olmamasından da anlayacağınız gibi, basında görülmez, konuşmayı sevmezdi. Oğluna da, ‘Çok öne çıkma, şımarma, basına fazla konuşma’ önerisinde bulunmuştu.