Fast Company Türkiye
YAZI: AINSLEY HARRIS
İLLÜSTRASYONLAR: meredith miotke
2024 seçiminden sadece bir hafta önce
PROPAGANDACILAR ÇEKİŞMELİ SEÇİM BÖLGELERİNİ KAPLARKEN ve başkan adayları Donald Trump ile Kamala Harris podcast’lere katılırken, ticaret platformu Robinhood’daki yazılım mühendisleri de bitiş çizgisine varmak için yarışıyordu. Amaçları ise kullanıcıların seçimler üstüne bahse girmesine imkân veren yeni bir ürün çıkarmaktı. İnsanların belli olayların sonuçları hakkında pozisyon almasına imkân veren tahmin piyasalarına duyulan ilgi birdenbire yükselmişti. Seçim gibi etkinlik bazlı bahisleri (olay kontratları) vadeli işlem ticaret şekli olarak tasdik eden bir mahkeme kararı sayesinde, Robinhood’un kurucu ortağı ve CEO’su olan Vlad Tenev, piyasa düzenleyicilerini sinirlendirmeden bu bahisleri ele geçirmek için bir fırsat gördü. Fakat hızlı hareket etmesi gerekiyordu.
Artık olgunlaşmakta olan Robinhood markasının, bıyığıyla ironi oluştursa da milenyum kuşağına ait yüzü Tenev, kullanıcıların ‘olay kontratları’ olarak bilinen şeylerle ticaret yapmasına imkân tanıma konusunda kendine fazlasıyla güveniyor. “Bu olay kontratlarının iki amacı var” diyor Tenev. “Aktif bir borsacı için, bunlar çığır açıcı yeni bir varlık.” Tenev, “Üstelik piyasa bakış açılarını da sağlamlaştırabilirler” diye de ekliyor. Başka bir deyişle, borsacıların güncel olayları nasıl gördüklerine dair bir içgörü sunuyorlar.
Robinhood’un aktif veya gündüz borsacılarının (kullanıcı tabanının omurgasını oluşturan kesim) üzerine stratejik olarak odaklanmasının bir parçası olarak, Menlo Park, California’da bulunan şirket çoktan geleneksel vadeli işlemler borsasını desteklemek için gerekli olan altyapıyı kurdu bile. Robinhood, aynı temeli kullanarak, başkanlık seçimi piyasasını geçtiğimiz 28 Ekim’e kadar işler hale getirebilmek için mühendislerini iki haftalık sıkı bir çalışmaya soktu.
Tenev oynadığı bu kumarı kazandı. Robinhood, piyasanın açılışı ile 5 Kasım arasında ticareti yapılan yarım milyar kontrata ulaştı ve bunlar şirkete ticaret başına 0.01 dolar veya kabaca 5 milyon dolar getirdi. Yeni kurulan bu piyasa ayrıca yön açısından doğruydu ve pek çok seçim görevlisi oy sayımlarının sonuçlarını bildirmeden önce Trump’ın zaferini öngördü. Kuruluşun siyasi analistleri, seçime doğru giderken tahmin piyasalarına karşı temkinli ve hatta alaycıydı. Fakat Iowa anketörlerine kıyasla, Robinhood’un şen şakrak borsacıları siyasi kahinler gibi görünüyordu.
Tenev’in de söylediği gibi, Robinhood etkinlik piyasaları işine daha yeni başlıyor. “Bu bizim için iyi bir iş, özellikle de daha fazla olay/etkinlik ekledikçe” diyor. (Ayrıntılar konusunda ağzı sıkı davranıyor fakat olasılıklar arasında daha fazla siyasi yarışma, spor etkinlikleri ve pop kültürüyle ilgili ödüller bulunuyor.) İnsanlar olay kontratlarının ticaretini yapmasa bile, bir bilgi kaynağı olarak platforma bakabilir ve Robinhood’a diğer ürünlerini onlara tanıtmaları için bir şans verebilirler. Bu ürünler de gelişmekte: Şirketin emanetteki kıymetleri (müşteri hesaplarının değeri), artık 193 milyar doları geçiyor. Yatırımcılara önceden belirlenen bir fiyatla alım satım yapma hakkı veren seçenek ticaretinden gelen gelir ise 2024’ün dördüncü çeyreğinde yıldan yıla yüzde 83 artmış oldu. 2.6 milyondan fazla Robinhood müşterisi, şirketin Gold üyelik kategorisine abone. Bu kategoride, faizsiz marj ticareti ve yatırılmamış aracılık nakdi üzerinden yıllık yüzde 4 getiri gibi avantajlar bulunuyor. Aralık ayının sonu itibarıyla, Robinhood Gold kredi kartı için bekleme listesinde 2 milyon insan bulunuyordu.
2013 yılında kurulan ve 2021’den beri de halka açık şekilde işlem gören Robinhood, mobil deneyime öncelik veren, komisyonsuz kullanıcı deneyimiyle yatırım konusunda devrim yaptı. Ayrıca, kısmi hisse alım satımına öncülük ederek, yatırımcıların Apple ve Tesla gibi yüksek hisse senedi fiyatlarına ve sadık takipçilere sahip şirketlere erişimini sağladı. Fakat finansal kurumlara (aslında tüm kurumlara) güven daha da diplere düşerken, borsacılık faaliyeti değişim geçirdi ve Robinhood da onunla birlikte değişti. Bugünlerde, hisse senedi ticareti kamunun zihninde tahmin piyasaları, kripto ve hatta spor bahisleriyle yan yana duruyor ve bunların her biri zengin ve güç sahibi olanların yararına olacak şekilde hileliymiş gibi görünen bir sistemde büyük paralar kazanma şansı sunuyor. Amerikan rüyasının külleri arasında, kumar kültürü yaygın hale geldi. Her şeyi riske etmek, öne geçmenin tek yoluymuş gibi görünüyor.
Robinhood, kendini ustaca bu dinamiklerden fayda sağlayacak şekilde konumlandırdı. Şirketin borsa platformu, hisse senetleri işe kripto paraları birbirine katıyor ve olay kontratları da Polymarket gibilerle yarışıyor. Tenev’in spor etkinliklerini de bu platforma getirme konusundaki hırsı, şirketi DraftKings ve Fan-Duel ile aynı lige koyuyor (Amerikalılar 2024’te spor üzerine yaklaşık 150 milyar dolarlık bahis oynadı). Robinhood bugün “degen” (degenerate: yozlaşmış, dejenere olmuş) olarak bilinen ve ekran görüntüsü almaya değer bir zenginlik ile çalışma zorunluluğundan azat olmanın peşinde koşan, fazlasıyla çevrimiçi bahis, borsa ve entrikalar anlamına gelen ekonominin tam ortasında bulunuyor. Risk ne kadar yüksek olsa da kendileriyle gurur duyan “değen” borsacılarının spekülatif davranışları Robinhood’u şekillendirdi ve şirket de ayrıca buna önayak oldu.
AMERİKAN RÜYASININ KÜLLERİ ARASINDA, KUMAR KÜLTÜRÜ YAYGIN HALE GELDİ. HER ŞEYİ RİSKE ETMEK, İLERLEMENİN TEK YOLUYMUŞ GİBİ GÖRÜNÜYOR.
2008 FİNANS KRİZİ’NİN üstünden geçen neredeyse 20 yılda, Amerikalıların bankacılık sistemi hakkındaki düşünceleri yumruklarını sıktıracak bir öfkeden kökü “finansal nihilizm”e dayanan belirgin bir dizi felsefeye dönüştü. “Finansal nihilizm”, ilk olarak piyasa analisti ve podcast sunucusu Demetri Kofinas’ın popülerleştirdiği bir terim.
Finansal Bağımsızlık, Erken Emeklilik anlamına gelen FIRE adında, tutumlu bir şekilde yaşamak için neredeyse bir rahip iradesine sahip olmaya dayanan bir hareket mevcut. Üst yönetici sınıfını bir numaralı toplum düşmanı olarak gören, çalışma karşıtı bir hareket mevcut (bir de sessizce istifa etme adında, çalışma karşıtlığının seyreltilmiş bir dalı var).
Ek iş, yani birden çok işte çalışma kültürü mevcut. En son ve en baştan çıkarıcı olarak ise YOLO borsacılığı, diğer “degen” borsacıları ve kripto biraderler ile birlikte neşeyle borsada oynama kültürü mevcut. Popüler bir yatırım podcast’ini sunan Ritholtz Servet Yönetimi CEO’su Josh Brown, geçtiğimiz yaz bir Nasdaq etkinliğinde katılımcılara özellikle de Z kuşağının, borsaya “galip gelinebilir bir video oyunu”ymuş gibi yaklaştığını söyledi.
35 bin dolarını 8 milyon dolara çevirdiğinde Reddit’teki Wall Street Bahisleri topluluğunda etkili hale gelen ve takipçilerinin de bu yolculuğa şahit olmasını sağlayan eski YouTube ürün yöneticisi Kevin Xu, “İnsanlar sadece meseleyi kendi ellerine farklı şekillerde alıyorlar” diyor. Xu, 2022’de borsacılara özel bir sosyal ağ olan AfterHour’u kurdu. Robinhood hesabı bulunan AfterHour kullanıcıları, tek bir tıkla birbirlerinin borsacılık işlemlerini taklit edebilir. Burada görüş şu: Benim hisselerim senin hisselerin. Xu, “bunun yüksek riskli, aptalca ve benzerleri olduğuna fakat yine de bunu yapacaklarına çünkü para kazanma mücadelesinden çıkmak için başka seçenek olmadığına dair öz farkındalık” sebebiyle “degen” kültürünü sevdiğini söylüyor.
Tenev, borsanın yeni elde ettiği bu cazibeyi daha nötr, kendi bulduğu terimlerle ifade etmeyi tercih ediyor. “Bir borsacınız olması yerine, biz teknolojiyi size veriyoruz ve siz de ticareti kendiniz yapıyor, yatırımları kendiniz yönetiyorsunuz” diyor. Sağlık alanındaki, hastaların doktor ziyaretlerinden önce giderek daha fazla Google veya ChatGPT’ye danışır olduğu benzer trendlere işaret ediyor.
Fakat Robinhood’un sunduğu ürünler bunun bir adım ötesine geçerek, şirketin perakende borsacılarının giderek daha fazla riski tolere etme yönündeki eğilimlerine fazlasıyla uyum sağladığını gösteriyor. On yıl önce, klasik bir Robinhood müşterisi, üniversiteyi yeni bitirmiş, grup sohbetlerinde yatırım fikirleri arayan-paylaşan ve sonra da en sevdikleri markaların birkaç hissesini satın alan biriydi. Robinhood, zamanla bu müşteriye marj ticaretini ve opsiyon piyasasını ve ardından da kriptoyu gösterdi.
İşler her zaman çok da iyi gitmedi. 2021’de, Robinhood’un borsa hacmini yeni zirvelere çıkaran ‘meme’ hissesi olayı, düzenleyicilerin dayattığı bir teminat çağrısına yol açtı. Tenev ve ekibi düzenleyicilerin taleplerini karşılasa da müşteriler, Robinhood’un onların belli hisseleri alabilme imkânını kısa bir süreliğine askıya almasına çok sinirlenerek ayaklandı. Aynı yıl, şirket halka açılışı sayesinde yükselişe geçti fakat HOOD takip ekranında yüzde 75 düşüş görerek, hisse verilen müşterilerini kandırmış oldu.
Bu sorunlar 2023’te de devam etti ve Robinhood’un hisse fiyatı 10 dolar civarında kaldı. Fakat 2024’ün başlarında, Robinhood bu kritik dönemi atlatarak, aktif borsacılar (piyasayı yenmek üzere yola çıkan ve sık sık alım satım yapan herkes) üzerine yeni ve rafine bir stratejik odaklanmayı ve mevcut müşterilerini servetlerinin daha fazlasını platforma getirmeye ikna etme niyetini ortaya çıkardı.
Robinhood’un aktif borsacılarda anlamlı bir yankı uyandıran ilk ürünü, borsanın 24 saat boyunca açık olmasıydı. İki yıl önce bu özellik geldiğinden beri, Robinhood üzerindeki gecelik borsa işlemlerinin toplam değeri 40 milyar doları geçti. Aktif borsacılar “piyasada sahip olabilecekleri tüm avantajları arıyorlar” diye açıklıyor Tenev ve Robinhood da bunları sunmaktan mutluluk duyuyor.
Şirket, aktif borsacı kitlesinin daha fazla ihtiyacını karşılayabilmek için, geçtiğimiz sonbaharda ilk bilgisayar platformu olan Robinhood Legend’i tanıttı. Bu sırada, ödüller veren yeni Gold kredi kartı ise kampanya peşinde koşarak puan ve mil biriktiren topluluk ile aktif borsacılar arasındaki doğal kesişimden faydalanmak üzere tasarlandı. Bir araba meraklısı olan Tenev, hedef müşterisini “Formula 1’e ve Mercedes’in AMG tarafına düşkün biri” olarak hayal ediyor. “Daha kabaca,” diyor, “Çok, çok tutkulular. Performansı fazlasıyla umursuyorlar. Teknolojiyi, yenilikleri ve en iyi araçlara sahip olmayı fazlasıyla umursuyorlar.” Robinhood, geçtiğimiz yıl bu araçları sunarak ve müşterilerin kendi kaderlerini kontrol etme arzusunu karşılayarak, şirket tarihindeki en iyi üç çeyrek dönemini yaşadı.
İKİNCİ TRUMP YÖNETİMİ ROBINHOOD’UN YÜKSEK ETKİLEŞİM VE SORUMLU KILAVUZ RAYLAR ARASINDA DİKKATLİCE AYARLADIĞI DENGESİNİ ÇOKTAN TEST ETMEYE BAŞLADI BİLE.
ŞİRKETİN MÜŞTERİ TABANI BÜYÜRKEN, artık 25 milyondan fazla olan kullanıcılar hesaplarına para yatırdılar. Robinhood ise onlardan daha da fazlasını almaya çalışıyor. Yıllık ücreti 50 dolar olan Robinhood Gold abonesi müşteriler, şirket için abone olmayanlardan yedi kat daha değerli. (Robinhood, sadece abonelik ücretlerinden yılda 100 milyon dolardan fazla gelir elde ediyor.) Robinhood, Coinbase’in sunduğu kripto varlık sayısının yüzde 10’undan daha azını sunuyor fakat yine de rakibinin perakende borsa hacminin yarısını elde edebiliyor. Opsiyonlu işlemler borsası, 2023’te küresel olarak 137 milyar kontratı bulan toplam ticaret hacmiyle, genel olarak yeni rekorlar kırmaya devam ediyor ve Robinhood müşterileri de bu duruma önayak olmaya yardımcı oluyor.
Elinde çeşitli varlıklar bulundurmaya dayanan bir yaklaşım olan pasif yatırımın savunucuları için, bu sonuçlar mutlaka bir kutlama sebebi değil. Opsiyonlu işlemler, vadeli işlemler, kripto, tahmin piyasaları: Bir endeks yatırımı startup’ı olan Frec’in kurucusu ve CEO’su Mo Al Adham, bunların hepsinin “sorumsuz yatırımlar” olduğunu söylüyor. Bu bakış açısına göre, Robinhood’un büyümesi şirketin sadece o meşhur kumarhaneye daha fazla slot makinesi ile barbut masası yerleştirdiğini gösteriyor.
Tenev, müşterilerinin “aktif borsacı” etiketinin ima edebileceği gibi tek boyutlu olmadığı şeklinde karşılık veriyor. Pek çok “degen” borsacısı, bir miktar eğlence parasıyla aklına estiği gibi davranıyor ve gerisini de bir Robinhood emeklilik hesabına yatırıyor. Yine de ikinci Trump yönetiminin Robinhood’un yüksek etkileşim ve sorumlu kılavuz raylar arasında dikkatlice ayarladığı dengesini çoktan test etmeye başladığına şüphe yok.
Kripto topluluğu, Trump’ın yemin töreninden önce, Robinhood Crypto, Coinbase, kripto bankası Anchorage Digital ve diğer bir dizi şirketin ortak sponsorluğunda, smokin gerektiren bir Kripto Yemin Töreni Balosu’yla kendisinin göreve geri dönüşünü kutladı. Trump, tam da o gece, kendi şahsi markası üzerinden para kazandırmak için tasarlanmış yeni bir para olan Resmi Trump Parası’nı ($TRUMP) duyurdu. 48 saatten daha kısa bir süre sonra, geçmişte kripto varlıkları listeleme konusunda görece tutucu ve seçici bir yaklaşım benimseyen Robinhood, $TRUMP’ı işlem görebilir hale getirdi. Kullanıcılar X’te coşkulu davranıyordu: Bir tanesi, “Meme para oyunu artık tamamen ana akım haline geldi” diye yazdı. “Sıkı tutunun çünkü bu, tarihe geçecek bir yolculuk olacak.” Robinhood’un uygulaması kısa bir süreliğine çöktü.
Blok zincir analizi firması Chainalysis’e göre, $TRUMP ve $MELANIA (Trump’ın eşinin Yemin Töreni günü çıkan kendi parası) paralarını satın alan borsacıların yarısı, ilk kripto cüzdanlarını bu paraları aldıkları gün oluşturan acemilerdi. $TRUMP, sadece 24 saat sonra dibe vurarak, sosyal medyada Trump’ın “rug pull” (bir kripto para biriminin likidite havuzunu boşaltmak anlamına gelen) adındaki meşhur klasik kripto dolandırıcılığını yaptığı yönünde geniş çaplı spekülasyonlara yol açtı. Bazı yorumcular, kayıpları neticesinde kriptodan elini eteğini çekme yönündeki niyetlerini dillendirdi. Burada açık bir şekilde kazanan ise elbette Trump’tı. Amerika’nın 47. başkanı olarak yemin ettikten sonra iki haftadan az bir süre içinde, Trump ve ortakları, $TRUMP ile ilgili işlem ücretlerinden neredeyse 100 milyon dolar kazandı.
Robinhood’un aktif borsacılarının para oyununu terk etmeyi planladığına dair bir işaret yok. Fakat kurallar değişiyor ve Tenev ile müşterilerinin de bunlara ayak uydurması gerekecek.
