Fast Company Türkiye
Fotoğraf: Pixabay
Yakın zamanda McVitie’s bisküvi markanızın 100’üncü yılında, 100 milyon pound’u geçtiğini yazdınız. Bu önemli bir dönüm noktası mıdır, siz aldığınızda rakam neydi?
Bu kutlanacak bir şeydir. 200 yıllık bir markanın 1925’te inovasyon olarak ortaya koyduğu tek taraflı çikolata kaplı bisküvi 100 yıl sonunda bir ülkede hâlâ en çok satan bisküviyse bu çok önemli bir şeydir. Biz aldığımızdan beri de hatırı sayılır şekilde çift haneli büyüdük. Tabii biz bu bisküviyi anavatanı olan Birleşik Krallığın dışına da taşıdık, şimdi Türkiye, Suudi Arabistan ve Avrupa’da da imal ediliyor ve satılıyor.
Yapay zekayla ilgili farklı görüşler var. Siz bu konuda yazarken, “Şiir yazsa bile şair olamaz” diyerek bir saptama yapmışsınız. Bununla yapay zekanın, insanların yerini almasının olanaksız olduğunu mu söylüyorsunuz? Yapay zeka ve insan ilişkisi için ne düşünüyorsunuz?
Adı üzerinde suni. Herhangi bir zekiliği de yok. Anonim kaynakları tarayarak size cevap verebilen, analiz edebilen dijital, online bir ansiklopedi. Zihin sahibi değil. Nasıl ki bilgisayar insanın yerini almadı ama hizmetçisi oldu; yapay zeka da angarya işlerimizi yaparak aklımızı artıran belki de önyargılarımızı pekiştiren iyi bir asistan olur. Ama asla insanın yerini alamaz. Çünkü insan bir algoritma değil. İşlemleri, taramaları da YZ araçları kadar hızlı yapamıyor. Öyle olsa birine insan, birine Yapay (Suni) Zeka demeyiz.
Aile şirketlerinde, genç bireylerin işe başlarken, profesyonellerle çalışmalarında bazen sorunlar çıkıyor. Siz de kendinizle yaptığınız söyleşide, “takoz koyarlar mı” diye sormuşsunuz. Size göre aile bireyleri, uyum sağlamak ve profesyonellerin “takoz koymasını” önlemek için nasıl bir yol izlemeli?
Profesyoneller de gençliklerinde aynı durumlarla karşılaşıyorlar. Aile bireyleri için de farklı bir tavır ve tutum yoksa bu onların sağlıklı yetişmesi için sıhhatlidir. Buradaki tecrübelerinden çok şey öğrenebilirler. “Akıllı” olmalılar aile bireyleri. İşin sırrı akıllı olmak.
Siz global bir şirketsiniz, ülke dışında çok sayıda şirketiniz, fabrikanız ve çalışanınınız var. Size göre global şirket olmanın ölçüsü nedir? Kimler gerçekten global şirkettir?
Bana hep başkaları “global şirketsiniz” dedi, ben kendimiz için böyle bir tanımlama yapmadım. Bizim şu anda yurt dışında 12 ülkede, 20 fabrikamız var. Türkiye’de ise 25 fabrikamız üretim yapıyor. Toplam 45 fabrikamız, 10 binlerce çalışanımız var ve bunlar 100’den fazla ülkenin vatandaşıdır ama bence bu da bizi gerçek global şirket yapmaz. Belki Türkiye, Birleşik Krallık, Suudi Arabistan, Mısır gibi ülkelerde en azından 1 kategoride pazar lideri olmamız ve Godiva gibi global olarak tanımlanan bir markamızın olması bizi global yapar.
Size göre “aile mi şirket için”, “şirket mi aile içindir”? Ne dersiniz?
Genelde tarihte bir zamanda dünya üzerinde bir yerde bir insan, müteşebbis bir iş kurar. Tabii bu insanın bir ailesi vardır. Böylelikle o insan yaşarken ve öldüğünde iş hâlâ devam ediyorsa yani sürdürülür olmuşsa bir aile şirketi meydana gelmiştir. Bazen bu şirketler aile bireylerinin becerisine muhtaçtır. Mesela North Carolina’da Jarret ailesinin silah şirketi. Çok hassas uzun mesafeli tüfekler imal ediyorlardı hatta mermilerini bile üretiyorlardı. Ama normalde şirket büyüse kurumsallaşır, sahibi aile olduğu bir şirket haline gelir, halka açılır. Çoğunluk hissesi halkın eline geçmedikçe ona da aile şirketi diyoruz.
ZENGİNLİK ARAŞTIRMALARI DOĞRU MU?
İş insanlarının varlıklarını ortaya koyan “100 zengin” gibi araştırmalar yayınlanıyor. Kendiniz için yanıt vermek istemeseniz bile genelde bu listelerdeki rakamların doğruluğu konusunda ne düşünüyorsunuz? Hesaplar çok hatalı mıdır, doğruya yakın mıdır?
Öncelikle, kelimelerin manasına bakmak lazım. Zenginlik çok değişik şekillerde tarif edilebilir. Bu sıralandırma insanların servetlerine göre yapılıyor. Bu para değildir. Belki likit de değildir. Yani kolayca paraya çevrilemez. Demek ki tedavül imkânı da sınırlıdır.
Değerlendirmeye gelince; hani meşhur fıkra vardır: Kayseriliye sormuşlar “2+2 kaç eder?” diye, ”Alırken mi satarken mi?” demiş cevaben. Zaten zenginliklerin 3 haneli milyarlarla anıldığı bir dünyada, mesela Körfez ülkelerinde sadece aile ve reislerin fotoğrafları yayınlanır. Servet miktarı hakkında rakam bile verilmez.
Bize yazın: [email protected]
YAZARIN DİĞER YAZILARI:
