Ofislerde teneffüs şart

YAZI: M.RAUF ATEŞ

Koç Holding’in kurucusu merhum Vehbi Koç, özellikle iş hayatını yıllarını yoğun çalışarak geçirmişti. Bu özelliğini de sık sık dile getirir, kitaplarında gençlerin dikkatini çeker ve uyarıda bulunurdu. ‘İş Hayatım’ adlı kitabında bu konuyu dile getirirken, “Gençken bilmediğim bir hususu son 15 yılda uyguladım ve çok yararlandım” diyor ve şunları ekliyordu: “Her gün öğle yemeklerinden sonra hiç olmazsa yarım saat olsun sessiz bir yerde dinleniyordum. Bu, insana yarım gün kazandırıyor.”

Koç, kısa aralar vererek zihnini dinlendiriyor, günün geri kalanı için güç toplamayı tercih ediyordu. Onu bu yola yönlendiren, meraklı, okuyan ve dünyadaki liderlerden öğrenmeyi seven kişiliğiydi. Doktorlardan öğrendiği gibi, dönemin önde gelen iş insanlarından da öneriler alıyordu. Kesintisiz çalışmanın ciddi sorunlar yarattığını bu sayede öğrenmişti.

Ünlü yazar ve danışman Daniel Pink de 50 yıl öncesinde Vehbi Koç gibi “ara vermenin” önemine dikkat çekiyor. “Ara vermek, düşündüğümüzden çok daha güçlüdür” diyor. Ona göre 1-2 dakikalık ‘mikro aralar’ bile odaklanmayı ve zihni güçlendirir. “Eğer bu aranın içine doğayı da katarsanız, etkisi daha yüksek olur” diye ekliyor.

Daniel Pink, “Daha fazlasını mı istiyorsanız” sözleriyle önerisine devam ediyor: “Eğer süper şarj olmak istiyorsanız arayı sevdiğiniz biriyle yapın. Tamamen fişleri çekin, cihazlardan kurtulun. Örneğin, 10 dakikalık bir yürüyüş, işten tamamen uzaklaşmak çok iyi olur. Üstelik sadece birey için değil, şirkete de büyük etki yapabilir.”

OKULDAKİ TENEFFÜS GİBİ!

Draugiem Group’un araştırmasına göre, en verimli çalışanlar her 52 dakikalık çalışmadan sonra 17 dakika ara veriyor. Araştırma, bu kişilerin normalden yüzde 10-20 arasında daha üretken olduklarını ortaya koyuyor.

İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran, bu araları okullardaki teneffüslere benzetiyor: “Ara vermek eylemini karşılayan ve okul çağımızdan itibaren bildiğimiz ‘teneffüs’ kelimesinin diğer anlamının ‘solunum’ olduğunu göz önüne alırsak, bunun yaşamsal önemi de ortaya çıkıyor.

Öncelikle şunu söyleyeyim, ara vermenin yaşam kalitesini artırdığına, iş çıktılarına ve verimliliğe kesinlikle olumlu katkılar sağladığına inanıyorum. Peki, ben ne kadar ara verebiliyorum, arkadaşlarımın ne kadar ara verebilmesini sağlıyorum?”

Aran, ardından “Bu benim için bir liderlik yöntemi mi?” sorusuna da yanıt veriyor: “Güne çok erken başlayıp spor yapabilmek, iş çıkışı bir yerde oturup sohbet edebilmek, müzik dinleyebilmek ya da gün ortasında kahve sohbetleri yapabilmek bir ‘ara vermek’ ise evet hem ara veriyorum, hem de arkadaşlarımın ara vermesi için fırsatlar yaratıyorum. Çalışma merkezlerimizde açtığımız spor salonları, cuma akşamları mesai bitimindeki iş çıkışı konserleri, arkadaşlarımızla yaptığımız öğlen kahve sohbetleri bize nefes aldırıyor, tazelenmemizi sağlıyor.”

30 DAKİKADA BİR ARA!

American Heart Association (Amerikan Kalp Derneği), ofis içinde hareketsizliğin kalp ve damar hastalıkları riskini artırdığını ortaya koyan bir araştırma yayınlamıştı. 2020 yılındaki bu araştırmada şu bulgulara yer verilmişti: “Her 30 dakikada bir ayağa kalmak ve kısa bir yürüyüş sağlığa iyi gelir. Sadece fiziksel sağlığı değil, zihinsel sağlığı da destekler.”

Pluxee Türkiye CEO’su Eda Uluca Özcan, “Zaman zaman yoğunlaşan tempo içinde kısa bir durmanın” önemini vurguluyor: “5 dakika da olsa kısa bir mola vermeye ya da hareket etmeye çalışıyorum. Bazen yoğun toplantı gündemi içerisinde odamdan çıkıp farklı bir konuda ekip arkadaşlarımla sohbet ediyorum. Bu hem kafamı dağıtıyor hem de dinlendiriyor. Toplantıya döndüğümde ise ilgili konuya daha sağlıklı yaklaştığımı hissediyorum.”

BMS Türkiye CEO’su Ece Kaşıkçı, Amerikan Kalp Derneği’nin bulgularını destekler bir yol izliyor: “Bence verimlilik, sürekli çalışmakla değil, doğru zamanda odaklanmak ve önceliklendirmekle ilgilidir. Günümüz iş dünyasında zihinsel yorgunluk, karar verme süreçlerini ve yaratıcılığı olumsuz etkileyebiliyor. Bu yüzden kısa molaların bir lüks değil; aksine motivasyonu ve üretkenliği artıran, sürdürülebilir başarı için gerekli araçlar olduğuna inanıyorum.”

ZİHİNSEL YÜKÜ AZALTMAK

Microsoft’un 2021 yılında gerçekleştirdiği Human Factors Lab araştırmasında şu saptama yer almıştı: “Üst üste yapılan toplantılar, beyin dalgalarında stres sinyallerini artırırken, kısa molalar bu etkiyi aşağıya çekiyor.”

Raporda, özellikle yöneticiler için ardışık toplantıları kesmenin psikolojik dayanıklılığı artırdığına dikkat çekiliyordu. Microsoft’un World Trend Index 2022 araştırmasında, mola verilmediği durumlarda ‘zihinsel yükün’ yüzde 30-40 oranında arttığına yer verildi.

Allianz Türkiye CEO’su Tolga Gürkan, ara vermenin ‘zihinsel yükü’ azalttığına inanıp, buna göre yol alan liderlerden. Gürkan, “Yoğun gündem içinde mini molaların hem zihinsel hem de fiziksel faydalarını görüyorum. Gündemi takip etmenin, iş dışı hobilerimle ilgili kısa okumaların ve seyahat planları yapmanın zihnimi dinlendirdiğini düşünüyorum” diyor.

Bunların yanı sıra Tolga Gürkan, gün içinde önceliklerini değerlendirme ve planlama aşamasının da zihnini rahatlattığına dikkat çekiyor: “Belli aralıklarla kısa süreli ayağa kalkmanın, esnemenin ve kısa yürüyüşün de faydalı olduğunu görüyorum.”

Enerjisa Üretim CEO’su İhsan Erbil Bayçöl, son 2-3 yıldır ‘Esenlik’ ve ‘Örgütsel psikoloji’ alanlarına büyük önem verdiklerine, kendilerini geliştirdiklerine dikkat çekiyor: “Bu gelişim sürecinde edindiğimiz perspektifle, çalışma alanlarımızda sağladığımız spor, diyetisyen, fizyoterapist ve psikoterapi gibi ‘iyi oluşu’ destekleyen uygulamalar, molaların sadece dinlenme değil, aynı zamanda yenilenme ile verimlilik aracı olmasını sağlıyor.”

Bu kapsamda Enerjisa Üretim’de “esenlik” yaklaşımını bir iş kültürü haline getirdiklerini belirtiyor ve ekliyor: “Bu şekilde hem molalarımızın etkinliğini artıyoruz hem de destekleyici bir iş ortamı sağlıyoruz.”

MOLA MUCİZESİ

Bu konudaki ilk çalışmalardan biri Illinois Üniversitesi tarafından 2011’de yapılmış ve mola verenlerin dikkat düzeyinin %16 oranında yüksek olduğu saptanmıştı. Sonraki araştırmalardan da benzer sonuçlar çıkıyor.

• %20
  MIT Sloan Management’ın araştırmasına göre, gün içinde küçük molalar alan yöneticiler, çözüm üretme ve karar kalitesinde yüzde 20 iyileşmeye ulaştı.
• %57
  Deloitte Human Capital’e göre gün içinde ara vermeyen yöneticilerin yüzde 57’sinde ‘tükenmişlik’ belirtileri gözleniyor. 2-3 kez 10’ar dakikalık ara, oranı yüzde 23 aşağı çekiyor.
• %30-40
  Microsoft’un World Trend Index’inde, mola vermeyen çalışanlarda ‘zihinsel yükün’ yüzde 30-40 oranında arttığına yer verildi.
• % 10-20
  Her 52 dakikadan sonra 17 dakika ara verenlerin üretkenlikleri %10-20 arası artıyor. Kaynak: Draugiem Group

 

“KOŞARKEN DİNLENEBİLMEK DE ÖNEMLİ”

HAKAN ARAN
İş Bankası GM

• AİLE İLE VAKİT İzinlerimizi gönül rahatlığıyla kullanabiliyor olmak ve hafta sonlarını iş düşünmeden ailelerimizle geçirebiliyor olmak, bizim gibi yoğun çalışanlar için çok kıymetli molalar. Sürekli yüksek tempo ve yüksek nabız ile koşmanın sürdürülebilir olmadığını biliyoruz.
• SPORCULARDAN İLHAM Koşarken dahi dinlenmeyi başarabilen çok başarılı sporculardan bazen ilham almamız ve çalışma hayatında gerek gün içinde gerekse birkaç günlüğüne ara vererek toparlanmayı,  yeniden hazır hale gelmeyi  ve enerji seviyemizi artırmayı başarmamız gerekiyor. Her insan doğası gereği yorulabilir, tekdüzeliğin içerisinde kaybolabilir veya zamanla geliştirdiği yetkinlikleri anlamak için alternatifleri denemek ihtiyacında olabilir.
• İŞ BANKASI’NDA FARK Verilen kısa aralarla; tazelenmek, yenilenerek dönmek ve bazen uzaktan bir bakış ile olanı biteni farklı şekilde değerlendirmek için fırsat yaratabilmek değerli. Sürpriz görevler, beklenmedik rotasyonlar ve deneyler ile ekibe canlılık katmaktan kaçınmıyorum. Köklü insan kaynakları politikaları ve kariyer süreçleri olan bizim gibi kurumlarda bu tür deneylerin katkısının daha kıymetli olduğuna inanıyorum.

 

“NE YAZIK Kİ YAPAMIYORUM,İLK FIRSATTA ODAĞIMA ALACAĞIM”

BAHAR UÇANLAR
Mey Diageo CEO

• MOLA ÖNEMLİ Kısa molalar vermek, verimlilik açısından önemli bir liderlik yöntemi. Bireysel performansın yanı sıra, genel ekip verimliliğini de artırıyor. Beynimizin yeterince karmaşık olması yetmezmiş gibi iş tempoları da zorlayıcı. Bu nedenle daha iyi odaklanabilmek ve daha kaliteli işler üretebilmek için kısa molalar vermek iyi bir yöntem oluyor, insana taze bir bakış açısı kazandırıyor.
• TAZELENME GÜNÜ Biz Diageo Türkiye’de iş-yaşam dengesini güçlendirmek ve verimliliği artırmak amacıyla ‘Toplantısız Öğleden Sonra’ ve ‘Tazelenme Günü’ gibi uygulamalar yapıyoruz. Bunun da çok faydasını görüyoruz. Ama ben bunu dilediğim kadarıyla maalesef yapamıyorum. Ama önümüzdeki dönemde en büyük odaklarımdan biri bu olacak. Es verip kendime de düşünebilecek daha çok alan yaratmak istiyorum.

 

KISA ARA STRATEJİLERİ

• HULUSİ ACAR
  MediaMarkt Türkiye
  “İşimizi tutkuyla yaptığımız için iş arasında verdiğimiz kısa araları bir nevi yakıt olarak kullanarak işimize aktarabiliyoruz.”
• İNAN EKİCİ
  Otokoç Otomotiv
  Benim için önemli olan, işin temposunu sekteye uğratmadan, liderlik ve işin gelişimi için stratejik ve öğrenme odaklı aralar yaratmaktır. Bu aralar, durmak için değil; daha güçlü, yaratıcı ve etkili devam edebilmek için kendimize ve ekibimize alan açmak içindir. Benim için ‘ara vermek’ değil, ‘gelişmek için stratejik duraklar oluşturmak’ esastır.”
• ŞÜKRÜ BEKDİKHAN
  Mercedes Benz Türkiye
  “Benim için ara vermek, sadece dinlenmek değil, enerjiyi yenilemek ve daha güçlü bir şekilde devam etmek demek. Bazen kısa bir yürüyüş, bazen ekip içinde yapılan keyifli bir sohbet, motivasyonu ve yaratıcılığı artırır. Önemli olan uzun saatler çalışmak değil, doğru şekilde çalışmaktır.”