1’den 18’e büyümenin sırrı

YAZI: GÜLDENİZ AYRAL

Dünyada elektrikli+şarj edilebilir hibrit segmentini kapsayan yeni enerjili araç pazarının en hızlı yükselen markalarından biri olan BYD, Türkiye’de de kısa sürede dikkat çekici bir büyüme yakaladı. Çinli teknoloji devi, yalnızca otomotivde değil, batarya üretiminden enerji depolamaya, raylı sistemlerden dijital inovasyonlara kadar geniş bir alanda faaliyet gösteriyor. 1995’te batarya üretimiyle yola çıkan BYD’nin Kasım 2025 itibarıyla piyasa değeri 125.1 milyar dolara yükseldi ve dünyadaki 4. en değerli marka konumuna geldi.

Türkiye’de ise 2022’de yüzde 1 seviyelerinde olan elektrikli otomobillerin pazar payı bugünlerde yüzde 18 seviyelerine ulaştı. Elektrikli araç satışlarının artışında yalnızca regülasyonların değil, Türk tüketicisinin yeni teknolojilere olan ilgisinin ve BYD’nin sunduğu “ulaşılabilir premium” stratejisinin de etkisi büyük.

Türkiye’deki elektrikli araç pazarında büyük bir BYD ilgisi yaşanıyor. BYD Türkiye Genel Müdürü İsmail Ergun, şirketin neden fark yarattığını, Türk pazarındaki büyümenin dinamiklerini ve gelecek vizyonunu Fast Company’ye anlattı.

İŞE BATARYA İLE BAŞLADI

BYD’nin gerçekten çok çarpıcı bir hikayesi var. 1995’te batarya üretimiyle hayatına başladı. Bugün elektrikli otomobilin kalbi batarya. Otomobil üreticisi olarak batarya üretimine ve teknolojisine yatırımyapmaz ya da doğru stratejiler geliştirmezseniz başarılı olamıyorsunuz. Dolayısıyla, BYD bu işin kalbinden başlamış bir firma.

Daha sonra otomotiv alanına geçti ve hep öncü oldu. Örneğin, 2022 yılında, ‘içten yanmalı motor’ üretimini durduran dünyadaki ilk marka oldu.

BYD, otomobil dışında, batarya üretiminde de dünyanın ilk 2 liderinden biri. Bunun yanı sıra elektrikli raylı taşımacılık ve enerji depolama sistemleri alanlarında da faaliyet gösteriyor. Yani gerçek anlamda bir teknoloji şirketi.

Bu iddiasını önemli verilerle de destekliyor ve çok hızlı büyüyor. Örneğin, şirket, ilk 3 milyon aracını 14 yılda, son 3 milyon aracını sadece 8 ayda üretti. Bu hız gerçekten çok çarpıcı.

Elektrikli araçlara özel üretim platformları var ve buralarda büyük bir teknolojik altyapı kullanılıyor. BYD bugün plug-in yani şarj edilebilir hibrit ve elektrikli araç toplam satışlarında dünya lideri.

Şarj edilebilir hibrit otomobillerde seri üretime geçen ilk markalardan biriyiz. Ayrıca bataryayı hem üreten hem de satışını gerçekleştiren bir marka olarak faaliyet gösteriyoruz.

TÜRKİYE AVRUPA’DAN HIZLI

Dünyada yılda yaklaşık 17 milyon yeni enerjili araç satılıyor ve bunun yüzde 70’i Çin’de gerçekleşiyor. Ancak, pazar Avrupa’da da hızlı büyüyor ve BYD şu anda Avrupa’nın en hızlı büyüyen markası. Ayrıca Türkiye’de içten yanmalılar da dahil en hızlı büyüyen otomotiv markası.

Avrupa binek otomobil pazarı yaklaşık 11 milyon adet civarında. Bunun yüzde 15-16’sı elektrikli veya yeni enerjili araçlardan (plug-in hibrit ve tam elektrikli) oluşuyor. Geçen yıl ile kıyaslandığında Avrupa’da yaklaşık yüzde 25’lik bir büyüme gerçekleşti. Bazen bu konuda soru işaretleri dile getiriliyor ama bu büyümenin önü alınamaz. Çünkü, arkasında Paris İklim Anlaşması var. Avrupa Birliği, 2035’ten itibaren içten yanmalı motorların tamamen yasaklanmasını öngören bir regülasyon getirdi. Bu yüzden üreticiler büyük yatırımlar yapıyor.

Yeni enerjili araç pazarında Türkiye ise Avrupa’nın da üzerinde büyüyor. Avrupa’da pazar yüzde 25 büyürken, Türkiye’de oran son birkaç yılda yüzde 200’lere ulaştı.

DEĞİŞİMİN İTİCİ GÜCÜ

Bugün Türkiye’de satılan her 5 araçtan biri elektrikli. Plug-in hibritleri de dahil edersek, satılan her 4 araçtan biri yeni enerjili araç.

Dolayısıyla hem dünyada hem Avrupa’da hem de Türkiye’de çok ciddi bir büyüme var. Bu büyümenin arkasında yalnızca regülasyonlar yok, aynı zamanda çevresel gerçekler de var. Dünya hızla tükeniyor. Gezegenimiz 1.5 derece ısınıyor. Hatta BYD’nin de gezegenimizi ‘1 derece soğutma’ hedefi var. Bu nedenle ciddi yatırımlar yapıyor.

Özellikle şarj edilebilir hibritler müşteriler açısından önemli. Çünkü, tam elektrikliye geçiş için bir ara deneyim sunuyor. Bu yüzden hem Türkiye’de hem Avrupa’da çok büyüyecek. Önümüzdeki yıllarda plug-in hibrit satışlarının büyümeye katkısı çok daha güçlü olacak.

BYD, 2024’ü dünyada 4.2 milyon adet satışla kapattı. Bu yıl Ocak-Eylül döneminde yaklaşık 2.9 milyon araç sattı. Bugün satılan her 5 yeni enerjili araçtan 1’i BYD. Pazarın da lideri bu arada. Plug-in hibrit ve elektrikliyi birlikte değerlendirdiğinizde BYD, dünyanın bir numarası.

TÜRK TÜKETİCİ İLGİSİ

Türkiye’de her sektörde tüketicilerin yeni teknolojileri çok hızlı benimsediğini, yenilikleri sevdiğini görüyoruz. Bu yüzden elektrikli araç pazarındaki büyüme de çok hızlı gerçekleşti. Yüzde 1’lerden yüzde 20’lere ulaşan elektrikli araç pazarı da da bunu gösteriyor.

BYD’nin pazar payındaki büyüme de oldukça çarpıcı. Örneğin dönüm noktalarımızdan biri 30 Kasım 2024 oldu. O tarihten yıl sonuna kadar, sadece 32 günde 6 bin 600 araç sattık. 2025’in Ekim sonu itibarıyla satışlarımız 35 bin 735 adede ulaştı.

Şarj edilebilir hibrit DM-i modelimize olan talep ise çok güçlü. Avrupa’da da benzer bir tablo var. Bu talep ve tedarik şartlarına bağlı olarak yılı 45-50 bin bandında araç satışıyla tamamlamayı ön görüyoruz. Özellikle tek bir model, bu satışların yüzde 50’sine yakınını oluşturuyor. Geçen yıl bu rakam 8 bin civarındaydı. Bugün Türkiye’nin en hızlı büyüyen markası olduğumuzu rahatlıkla söyleyebilirim.

Genel binek otomobil pazarında (içten yanmalı araçlar da dahil) BYD, yüzde 19.3’lük yeni enerji pazarına hitap ederek birinci büyük marka konumunda. Elektrikli araç pazarında 3’üncü sıradayız. Plug-in hibrit ve elektrikliyi birlikte değerlendirdiğinizde pazar lideriyiz. Sadece plug-in hibritlere bakıldığında ise Türkiye pazarının yüzde 53.4’ünü BYD oluşturuyor. Aslında BYD, plug-in hibriti Türkiye’ye tanıtan marka oldu. BYD’den önce plug-in otomobillerin fiyatları ulaşılabilir seviyelerde değildi. Bu nedenle ‘plug-in hibrit tutmadı’ deniyordu. Ama BYD ile birlikte ulaşılabilir hale gelince pazar çok hızlı büyüdü.

MODEL VE FİYAT YAKLAŞIMIMIZ

Önümüzdeki yıllardaki hedefimiz, her yıl, bir önceki yılın üzerine koyarak ilerlemek. Bunun birkaç temel nedeni var. Öncelikle BYD markası büyüyor ve Türkiye’de çok yoğun bir ilgi görüyor.

İkinci olarak, özellikle DM-i (şarj edilebilir hibrit) modellerimizin sayısı artacak. Bugün yalnızca 1 model var ama önümüzdeki yıllarda farklı kasa tiplerinde daha fazla DM-i (şarj edilebilir hibrit) modeli olacak. Bu da müşterilerin bu geçiş teknolojisini farklı seçeneklerle deneyimlemesini sağlayacak.

Pazarda rekabet genellikle fiyat üzerinden konuşuluyor ama gerçekte durum öyle değil. Burada mesele yalnızca fiyat değil, bir bütün. Sadece fiyat rekabeti yapan markaların uzun vadede başarılı olması mümkün değil. Kısa vadede yüksek satış rakamlarına ulaşabilirler ama sürdürülebilir olamazlar.

Asıl farkı yaratan, kalite ve teknoloji. Satış sonrası hizmetler de çok önemli. Tüm bu unsurları içeren paketi iyi kurgulayan, yani kaliteli ürünleri ulaşılabilir fiyatlarla sunabilen markalar başarılı olacak. Tek bir reçete yok, işin zorluğu da burada. Bunun yanında garanti şartları da kritik. BYD, tüm ürünlerinde 8 yıl/200.000 km batarya garantisi veren Türkiye’deki tek marka. Ayrıca elektrikli araçların tamamında 6 yıl/150.000 km garanti sunuyoruz.

Bağlantılı hizmetler de müşteriler açısından fark yaratıyor. Örneğin kullanıcılar, kışın araçlarına binmeden 10 dakika önce akıllı telefonlarıyla araçlarını ısıtabiliyor veya yazın soğutabiliyor. Bu sadece küçük bir örnek.

Rekabette BYD’yi ayıran bir diğer nokta ise üretim modeli. Lastik ve cam dışında her şeyi kendi üretiyor. Dikey entegrasyon üretim modeli sayesinde çok hızlı hareket edebiliyoruz.

HER 5 ARAÇTAN 1’İ

Türkiye’de 2025 yılı toplam binek otomobil pazarı 1.35 milyon civarında kapanırsa, bunun yüzde 18.5’i elektrikli, yüzde 5’i plug-in hibrit olacak. Yani her 4 araçtan biri yeni enerjili, her 5 araçtan biri tam elektrikli satılacak.

Ayrıca müşteri deneyimi de çok önemli. Yapılan araştırmalar, elektrikli araç kullanan müşterilerin yüzde 99’unun tekrar elektrikli araç alacağını gösteriyor. Bugün “elektrikli aldım, pişman oldum” diyen bir müşteri yok. İçten yanmalı araç sahiplerinin tamamı da bir sonraki araçlarında plug-in hibriti düşünüyor. Bu tablo, pazarın büyümeye devam edeceğinin en güçlü kanıtı.

Bugün Türkiye’de 8 modelimiz var: Bunlardan 7’si elektrikli, 1’i plug-in hibrit. Tüm modellerimiz kendi segmentlerinde ilk 3’te yer alıyor. Örneğin giriş seviyesindeki hatchback elektrikli modelimiz pazarda lider. Şarj edilebilir hibrit modelimiz ise içten yanmalılar da dahil edildiğinde SUV sınfında ikinci sırada. Hatta Türkiye’de tüm binek otomobiller arasında en çok satan beşinci araç konumunda.

BYD’NİN 6 FARKI

DİKEY ENTEGRASYON Lastik ve cam dışında her şeyi kendimiz üretiyoruz. Dikey entegrasyon üretim modeli sayesinde çok hızlı hareket edebiliyoruz.
PLUG-IN HİBRİT ÖNCÜSÜ BYD, 2008 yılında dünyanın ilk seri üretim plug-in hibrid otomobili olan BYD F3DM modelinin plug-in hibrit versiyonunu tanıttı.
HIZ BYD’nin üretim hızı dikkat çekici. İlk 1 milyon araç 13 yılda üretildi. Sonraki 2 milyon araç 18 ayda, ardından 9 ayda, sonrasında 7 ayda üretildi. En son 1 milyon araç ise sadece 2 ayda banttan indi. Şirket bugün her yıl 4–4.5 milyon araç satıyor.
ULAŞILABİLİR PREMIUM STRATEJİSİ Rakiplerde ekstra maliyetle sunulan premium özellikler BYD’de standart olarak araç fiyatına dahil.
TEKNOLOJİ FİRMASI BYD, bugüne kadar 25 milyar Euro’nun üzerinde Ar-Ge yatırımı yaptı. 11 araştırma enstitüsünde 120 binden fazla Ar-Ge mühendisi çalışıyor ve her gün ortalama 45 yeni patent başvurusu yapıyor.
BLADE BATARYA BYD’nin geliştirdiği Blade batarya, demir fosfat bazlı yapısıyla güvenliği artırıyor. Uluslararası standart olan çivi delme testinde delinmesine rağmen yanmıyor, patlamıyor.

SIRADAKİ İKİ YENİLİK

Süper Şarj BYD, Çin’de süper şarj teknolojisini devreye aldı. Han ve Tang L modelleri, yalnızca 5 dakikada 400 km menzil sağlayacak şekilde şarj olabiliyor.
God’s Eye – Otonom Sürüş BYD’nin geliştirdiği “God’s Eye” sistemi lazer ışınlarıyla detaylı haritalar çıkarıyor, radarlarla gece görüşünü destekliyor ve yayaları, bisikletlileri veya hayvanları algılayabiliyor. Bugün 2. seviye otonom özellikler araçlarda mevcut; önümüzdeki dönemde daha yüksek seviyelere geçiş mümkün olacak.

TÜRKİYE PAZARI NEDEN İLGİLİ?

YENİ TEKNOLOJİ Türk tüketicileri yeni teknolojilere meraklı ve hızlı adapte oluyor. Bu özellik, elektrikli araç pazarında büyümeyi hızlandırıyor. 2022’de yüzde 1 olan elektrikli araç payı, kısa sürede yüzde 20’lere ulaştı. Bugün Türkiye’de satılan her 4–5 araçtan biri elektrikli.
ÇEVRE DUYARLILIĞI Paris İklim Anlaşması ve son yıllarda yaşanan doğal afetler, Türkiye’de çevre bilincini artırdı. Tüketiciler artık yalnızca ekonomik ve teknolojik avantajları değil, çevresel faydayı da göz önünde bulunduruyor. Bu farkındalık, elektrikli araç talebini hızlandırıyor.
PLUG-IN HİBRİT ETKİSİ Daha önce pazara giren markalar bu teknolojiyi üst segmentlerde ve yüksek fiyatlarla sunduğu için erişilebilir değildi. BYD ile birlikte ulaşılabilir hale geldi. Bugün Türkiye’de satılan plug-in hibrit araçların yüzde 53.4’ü BYD’ye ait.
YEDEK PARÇA BYD’nin Türkiye’de 43 bayisi var. Satış, servis ve yedek parça hizmetleri aynı çatı altında. 16 bin metrekarelik yedek parça deposu sayesinde parça karşılama oranı yüzde 95–97 arasında. Ayrıca bakım periyotları içten yanmalı araçlara kıyasla yarı yarıya daha uzun.

ELEKTRİKLİ ARAÇ ETKİSİ

Elektrikli araçlara yoğun ilgi Avrupa ve Türkiye’de devam ediyor. Bu da kendini rakamlarda ortaya koyuyor.

%18.5 Türkiye’de 2025 sonunda otomobil pazarı 1.3 milyon civarında kapanırsa, bunun yüzde 18.5’i elektrikli, yüzde 5’i plug-In hibrit olacak.
%20-40 2026’da Türkiye’nin elektrikli araç pazarının hem adet hem stok bazında kabaca yüzde 20-40 arasında büyümesi bekleniyor.
251 BİN EPDK’ya göre Türkiye’de 2023’te şarj soketi sayısı 3 bindi. 2025’te 36.280’e yükseldi. 2030 hedefi: 251 bin. 2023’te sertifikalı şarj şirketi sayısı 10 iken, bugün 179’A ulaştı.