Talat Yeşiloğlu
UĞUR DEMİREL
ŞOK MARKETLER CEO
YAZI: TALAT YEŞİLOĞLU
Şok Marketler’in genel müdürü Uğur Demirel, 6 Şubat sabahı deprem haberini aldığında, daha iş günü başlamamıştı. Şirket yönetimi hızlıca bir araya gelip, acil yönetim planını devreye aldı. Önce çalışanlara ulaşılmaya çalışıldı. İletişim nedeniyle bazı çalışanlardan haber alınamayınca, ekipler evlere yönlendirildi. İlk gün çalışanlara ulaşma, hayatlarından ve sağlıklarından emin olma, onları güvene almayla geçti.
İkinci günden itibaren çevre illerdeki çalışanların da yardımlarıyla kademeli olarak bazı mağazalar açılmaya başlandı. Amaç, ilk andan itibaren kritik hale gelen gıda ve içecek ihtiyacını gidermekti. Açılan mağazalarla bu ihtiyaçların karşılanmasına destek olunması amaçlanıyordu.
Uğur Demirel, “Hakikaten çok büyük kaos vardı” diye anlatıyor. Bu kaos döneminde susuzluk ve açlık nedeniyle mağazalardan ‘iyi niyetli’ alımlar olduğuna dikkat çekiyor ve ekliyor: “Hepsine ‘helal olsun’ diyoruz. İyi niyetli olduklarını biliyoruz. Çünkü, çok sayıda vatandaş mağazalara gelip, deprem sonrasında aldıklarının bedelini ödemek istedi. Sosyal medyadan bana yazanlar oldu, ben de hepsine ‘helal olsun’ diyorum.”
Şok Marketleri, bu arada Mersin ve Adana depolarında Ramazan için özel koliler hazırlamıştı. Depremle birlikte hazır koliler de yardım amaçlı bölge ihtiyaç sahiplerine dağıtıldı. Yıldız Holding şirketleri içinde bölgede en aktif lider olan Uğur Demirel, Şok Marketleri’nin kriz yönetimini, depremin sektöre etkilerini ve geleceği anlatıyor:
ETKİ ALANI %10
Bizim toplamda 10 bini aşan mağaza sayımız var. Depremin yaşandığı 10 ildeki sayımız ise 1000 civarında. Bunlardan bazıları çok, bazıları ise az etkilendi. 45 bin çalışanımızdan 4 bini deprem bölgesindeydi. Ne yazık ki 22 çalışanımızı kaybettik.
Yaraları hızlı sarmak için bölgedeki mağazalarımızı hızlıca yaşama geçirdik. Bugün itibarıyla (20 Mart), ağır hasarlı olmasından ötürü kapalı kalacak mağaza sayısının 250 civarında kalacağını tahmin ediyoruz. Bölgedeki 750 mağazamız ise aktif olarak hizmet vermeye başladı.
Bu bölgenin toplam cironun içindeki payı, tıpkı mağaza sayısında olduğu gibi yüzde 10 düzeyinde… Bizim kategorideki diğer indirim marketleri için de benzer rakamlar, paylar olduğunu tahmin ediyorum. Sonuçta etki alanı yüzde 10’u buldu ama kapalı kalacak mağaza sayısı yüzde 2.5 düzeyinde kalacak.
İLLERDE HASAR DURUMU
Gaziantep, bir üretim bölgesi. Bu ilimizde 30’a yakın üreticimiz var. Gaziantep’te ilk hafta elektrik, doğalgaz kesintileri vardı. İkinci haftadan itibaren üretim yerli yerine oturdu. Gaziantep’de üretim, ikinci haftadan itibaren normale döndü.
Diğer illerde, özellikle sebze meyve tedarikçilerimiz var. Örneğin Arsuz’da hep beraber, limonları daldan kestik ve tonaj olarak da en çok biz aldık. Şu anda mağazalarımızda sattığımız limonlar Arsuz limonudur. Bu ve benzer desteklere devam ediyoruz…
Normalleşmeye dönüş tamamen yeniden yapılanmaya bağlı. Kent planlaması ne kadar hızlı olursa, biz de o kadar hızlı yol alırız. Normale dönünceye kadar çadır kentlerde konteyner mağazalar açtık.
Tedarik zincirinin durumu da normalleşme açısından önemli. Bu açıdan bakıldığında Gaziantep’te bir sıkıntı yok. Hatay’da Antakya, Samandağ ve Dörtyol yeni yerleşimlerle beraber yeniden hareketlenecek. Üretimde bence sıkıntı olmaz, devam eder. Biz de bu illerden alımları sürdürür, yerel üreticiyi destekleriz.
KOMŞU İLLERE GÖÇ
Deprem bölgelerinden diğer illere göç, o illerdeki mağazaların hareketlerine yansıdı. Silifke-Edremit hattında hareketlilik için yazı beklerdik, ama göçle birlikte şimdiden büyük canlanma var. Aynı şekilde Mersin’de de hızlı büyüme gözleniyor. Kayseri ve Nevşehir tarafı da hareketlendi. Ardından Ankara ve İstanbul illeri geliyor.
Aslında göçün yönünü mağazalara giriş ve ciro büyümelerinden gözlemleyebiliyoruz. Böyle baktığımızda ilk sırada Mersin yer alıyor. Ardından Kayseri, Nevşehir, Ankara ve İstanbul geliyor…
ÜRÜN/TÜKETİCİ TERCİHLERİ
Biliyorsunuz, ikinci günden sonra bütün Türkiye’de yardım seferberliği başladı. Bu süreçte çocuk bezi, mama, hijyen ve temizlik ürünleri, konserve ve hazır yemek gibi ürünlerde çok büyük talep oldu. Sadece bölgede değil, ülke çapında bu tip ürünlerin satışı pozitif etkilendi.
O bölgede de hâlâ hijyen, temizlik ürünleri, hazır yemek ve içecek ürünlerine yönelik talep öne çıkıyor. Talebin bir bölümü tüketicilerden, bir bölümü de yardım etmek isteyen insanlardan kaynaklanıyor.
- %2.5: Bizim kategorideki şirketlerin mağazalarının yüzde 10’u bölgede idi. Bunların yüzde 2.5’i kapalı kalacak.
- 1000: Bölgedeki mağaza sayısı. 750’si hizmet vermeye başladı.
- 750: Son yıllarda 1 yılda 1000 mağaza açılıyordu. Önümüzdeki dönemde 750’ye düşecek.
“HEDEFLERİMİZ DEĞİŞMEDİ, BÜYÜMEYE DEVAM EDİYORUZ”
Milyonlarca kişiyi etkileyen deprem oldu, büyük bir göç hareketi yaşandı. Ancak, bütçemizi ve büyüme hedeflerimizi revize etmedik. Yan etkilerini önümüzdeki dönemde görebiliriz ama sektörün diğer oyuncularının da bütçelerini revize etmediklerini tahmin ediyorum.
Nihayetinde gıda perakendeciliği yapıyoruz. Defansif bir işimiz var. Bunun da üstesinden geleceğiz. Yeni mağaza açma hedeflerimizi koruyoruz. Bir değişiklik yapmadık, mağaza açılışı devam edecek. Büyüme hedefini de geri çekmedik ve ciroda yüzde 80 büyümeye ulaşacağız.
Ayrıca, her yıl 4-5 bin yeni istihdam sağlıyoruz. Deprem bölgesinde açılacak mağazalarla da yöresel ekonominin dönmesine katkı yapacağız.
Biz organik büyümeyi tercih ediyoruz. Fırsatlar olursa tabii ki değerlendirmek isteriz ama biz daha çok kendi mağazalarımızı açarak organik büyümeyi tercih ediyoruz.
ŞOK’UN BÜYÜME STRATEJİSİ
- MAĞAZA AÇMA HIZIMIZ
Organize perakendede hâlâ büyüme alanı var. Son 11-12 yılda hızlı büyüdük. Bundan sonra da büyüyeceğiz ama hızımız bir miktar yavaşlayabilir. Önümüzdeki 5 yılda, yıllık 1000 mağaza açma hızımız 750’li düzeylerde gerçekleşebilir. - GELECEK CEPTEŞOK’TA
Online tarafta da büyümeye devam ediyoruz. CepteŞok uygulamasındaki büyümeler fena değil. Rekabetçi ve güzel bir iş modelimiz var. Türkiye’nin en ucuz fiyatlarından oluşan ürünleri ücretsiz olarak kapıya teslim ediyoruz. Yeni kuşakla birlikte büyüme o tarafta olacak. Geleceği burada görüyoruz. - TERCİH ORGANİK BÜYÜME
Online tarafı da hızlı büyütelim diye yatırımlara, reklamlara çok yüklenmiyor, organik büyümeyi tercih ediyoruz. Sağlıklı ve uzun vadeli bir büyüme modeli olsun istiyoruz. Köpük cirolar olsun istemiyoruz. - ONLINE/OFFLINE BERABERLİĞİ
Online’ın payı çok büyük değil ve şu anda paylaşmıyoruz. Payı şu oranlara gelsin diye de hedefimiz yok. Tüketiciye bir taraftan mağazalarımız veya online mağazalar yoluyla ulaşıyoruz. Bu tercihi tüketiciye bırakıyoruz. Dolayısıyla doğru bir iş modeliyle ve dengeli bir şekilde büyütmek istiyoruz.
Z KUŞAĞI İŞİMİZİ NASIL ETKİLEYECEK?
- ÖNCE ANLAMAK LAZIM
Bu jenerasyonu iyi anlamak gerekiyor. Kazanılması ne kadar zorsa, kaybedilmesi de o kadar kolay olan bir kuşaktan bahsediyoruz. Bilgiye ulaşımı çok kolay ve iyi tatmin edilmesi gerekiyor. Onları iyi anlamalı ve beklentilerine iyi karşılık vermeliyiz. - İNTERNETİN PAYI ARTACAK
E-ticaretteki performansınız da onlar için önemli göstergelerden biri. Uzun vadeli stratejiyle bu kitleyi kastediyorum. Onlar aktif iş yaşamına katıldığında, aile kurduklarında adrese teslimat payının ciro içerisindeki payı büyük ölçüde artacak. Bizim de şirketin sürdürülebilirliği açısından o kanalda olmamız gerekiyor.
