“Kartallar gibi değişmek gerek”

Kartalların ortalama ömrü 20-30 yıl arasında değişir; bazıları 40 yıla kadar yaşayabilir. Ancak 20 yaşına geldiklerinde pençeleri sertleşir ve avlarını yakalamakta zorlanırlar. Bu noktada bazı kartalların önünde kritik bir karar belirir: “Değişim ya da hayata veda.”

Yaşam için değişmeye karar veren kartallar yüksek bir tepeye çıkar ve yanlarında yiyeceklerini de götürürler. Bu dönüşüm süreci ortalama 6-7 ay sürer. Kartal, önce gagasını kayaya vurarak kırar, sonra iyileşmesini bekler. Gagası iyileştikten sonra, onunla pençelerini söker; ardından tüylerini yolar. Bu sancılı süreç sonunda adeta yeniden doğar ve 20 yıl daha yaşar.

Doğanın içinde gerçekleşen bu değişimi LC Waikiki’nin Yönetim Kurulu Başkanı Vahap Küçük, şirketler dünyasına mesaj vermek için paylaşıyor. Ona göre şirketler de kartallar gibi: “Gerektiğinde sancılı bir değişim yaşamaları gerekir. Eğer LC Waikiki sadece üretici olarak kalsaydı ve bayilik sistemiyle devam etseydi, bugün bulunduğu konumda olamazdı. Belirli değişimlerden geçmese veya 2010’da yurt dışına açılmasaydı, pandemide çoğu ülke kapanmamışken onların ürettiği nakitle ayakta kalamazdık.”

Küçük, 15 yıl önce başlayan ve son yıllarda ivmelenen bu dönüşüm sayesinde Avrupa’nın önemli şirketlerinden biri haline geldiklerine dikkat çekiyor ve yeni dönem ile sektördeki son duruma yönelik görüşlerini paylaşıyor:

ZOR BİR YILDA DA BÜYÜME

Zorlu bir yıldı. Pandeminin etkileri devam ederken Rusya-Ukrayna ve ardından İsrail-Filistin savaşı başladı. Sektör olarak zor bir döneme girdiğimizi biliyorduk. Buna rağmen 2024’ü kendi grubumuzda adet bazında büyüme ile tamamladık. Döviz bazındaki büyümemiz yüzde 12 düzeyinde gerçekleşti.

Daha yüksek bir performans bekleniyordu. Ancak turizmde beklenen satışlar gerçekleşmedi. Özellikle Rusya ve Orta Doğu’dan yeterince turist gelmemesi ve gelenlerin gelir düzeyinin düşük olması önemli faktördü. Böyle bir tabloyla 2024 yılını kapattık.

2025 YILI NASIL BAŞLADI?

2025 yılına bu performansla girdik. İlk çeyreğin son dönemi Ramazan ve bayrama denk geldi. Ramazan Bayramı, en önemli alışverişin yapıldığı aydır. Mart ayı fena geçmedi. Ancak, Ocak- Şubat ayı daha zorluydu. Nisan, eski bayramlar kadar olmasa da toparlanan bir ay oldu. LC Waikiki olarak tutar bazında hedefimizi yakaladık.

İklim koşulları bizi ciddi şekilde etkiliyor. Kar yağışı ve don olayları, giyim perakendesini olumsuz etkiledi. Artık iklimi öngörmek çok kolay değil. Sezonu 6 ay önceden planlıyor ve örneğin “Nisan ayında bu ürünler satar” diyoruz. Fakat ani hava değişimleri planlarımızı bozabiliyor.

Özellikle erkek müşteriler 21-22 dereceyi görmeden yazlık alışverişine başlamıyor. Bizim işimizde haftalık hava tahmini çok kritik.

KORUMACILIK DALGASI YÜKSELİYOR

ABD’nin uyguladığı yeni gümrük vergileri uluslararası ticareti etkiliyor. Biz çok farklı ülkelerde üretim yaptırıyoruz. Bu nedenle şu anda hangi ülkelerin gümrük, tedarik ve ulaşım konusunda avantajlı olduğu çok önemli hale geldi.

Son yıllara baktığımızda korumacılık her ülkenin öncelik planına girdi. Örneğin, biz Fas’a girdiğimizde gümrük vergisi yoktu. Eskiden Fas, Cezayir ve Tunus’ta gümrük vergisi yokken bugün yüzde 30’lara varan oranlar uygulanıyor.

Bu yüzden şu anda birçok ülkede Trump’ın son günlerdeki gümrük vergisi politikasına şahit oluyoruz. Trump ise her gün başka bir oran söylüyor. 90 gün önceki gümrük vergilerini dahi uygulasa Türkiye’nin Amerika’ya ürün satması zorlaşıyor.

Avrupa’daki perakendenin de daralması sebebiyle bizim rakip gördüğümüz Bangladeş ve Hindistan gibi yerlerde kapasite boşlukları oluştu. Bu ülkeler fiyatları düşürdükçe, Türkiye’nin rekabet gücü azalıyor. Amerika pazarlarının toparlanması, özellikle hızlı üretim ve koleksiyon geliştirme konusunda Türkiye’ye avantaj sağlayacaktır.

YENİ PAZARLARIN DURUMU

Yakın zamanda Orta ve Latin Amerika pazarlarına açıldık. Gelişmekte olan bir pazar yapıları var. Türkiye’nin belki de 10 yıl gerisinde olan bir pazardan söz ediyoruz. Türkiye’ye uzak ve tersi iklim koşulları var.

Orada Lübnan asıllı bir yatırımcı ile işbirliği yaptık. Doğru bir ortakla bu işe girmemizin avantajını yaşıyoruz.

İlk başta iklime uygun ürünlerin eksikliği sorun yarattı ama artık müşterinin ne istediğini biliyoruz. Büyümeye devam ediyoruz. Önümüzdeki dönemde yeni ülkelere gireceğiz. Şu anda gündemimizde Arjantin pazarı var. Mevcut AVM’lerde derinleşmeye devam edeceğiz. Bu pazarın LC Waikiki için enteresan olduğunu söyleyebilirim.

LC WAIKIKI’DE DEĞİŞİM

Değişim sancılı bir süreçtir. Bana göre şirketlerin en güçlü olduğu zamanda bu değişimi yapmaları gerekiyor. LC Waikiki, 1990’ların başında üretici olarak yola çıktı ancak 1991-92’de marka yatırımına yöneldi.

O günlerde ihracattan çok iyi para kazanıyorduk, bu kazançla perakendeye yatırım yapıldı. İlk olarak bayilik sistemiyle büyüdük. Bu önemli bir değişimdi. O dönemde Avrupa’daki trendleri izlediğimizde, üretimin bitme noktasına geldiğini, marka yatırımı yapanların ayakta kaldığını görmüştük. Türkiye’de de üretimin biteceğini öngörerek marka yatırımına yönelmiştik.

1998’de bu vizyonla markayı satın aldık. 2001’e geldiğimizde ise Türkiye önemli bir krizle karşı karşıya kalmıştı. O günkü krizi bilenler ortamı hatırlar. Biz o kriz döneminde radikal bir karar vererek ‘bayilikten perakendeye’ geçtik. Çünkü, bayilikle bu işin bir yere gidemeyeceğini görmüştük.

CİRO BİR GECEDE DÜŞTÜ

Gerçekten çok zor bir karardı. Bu kararla şirket cirosu 80 milyon dolardan 15 milyon dolara düştü. Şirket küçüldü, yapı değişti. Böylece yeni ve bilmediğimiz bir perakende alanına geçtik.

2002 yılından sonra başlayan AVM yatırımları Türkiye’de perakendenin kaderini de değiştirdi. Çünkü, Türkiye’de ‘cadde mağazacılığı’ maalesef çok zor ve kiralar çok pahalıydı. AVM’ler mağaza açmayı kolaylaştırdı.

2010 yılına geldiğimizde ise Türkiye’de belirli bir ölçeğe ulaşmıştık ve yurt dışına açılmaya karar verdik. Böylece 2010’da yurt dışı serüveni başladı.

Türkiye’de gelişmekte olan illerde mağaza açarak başladık. Diyarbakır, Trabzon, Gaziantep gibi yerlerden İstanbul’a geldik. Bu tecrübeyi yurt dışında kullandık. Önce Balkanlar, Orta Doğu ve Kazakistan gibi gelişmekte olan ülkelere girdik. Bugün 25 ülkede pazar lideriyiz.

Şu anda İngiltere, Almanya, Fransa’da mağazamız yok. Almanya deneyimi 10 yıl önce başarısız oldu. O zaman belki de hazır değildik. Şimdi bu ülkelerde yeni bir girişim planlanıyor. Önümüzdeki 3 yılda İngiltere ve Fransa’da mağaza açma hedefimiz var. Bugün itibarıyla Avrupa genelinde ilk 5’teyiz.

“Yeni mağazaların açılması, mevcut mağazaların büyümesi ve e-ticaretteki büyümeyle hedeflerimize ulaşacağız.”

“CİROMUZ 6 MİLYAR DOLARA GİDİYOR”

• 82 ÜLKE LC Waikiki, 5 kıtada 60 ülkede faaliyet gösteriyor. E-ticaretle ulaşılan ülke sayısı ise 82.
• %40 İHRACAT Geçen sene 1 milyar 250 milyon dolar ihracat yaptık. Toplam ciromuz 5 milyar 250 milyon doları buldu. Bunun yüzde 40’ı yurt dışından geldi.
• HEDEF 6 MİLYAR DOLAR Perakende şirketinde yaklaşık 55 bin kişiye istihdam sağlıyoruz. 2025’te döviz bazında yüzde 15 büyüme hedefimiz var. Ciromuzu 6 milyar dolara ulaştıracağız.
• MAĞAZA VE LOJİSTİK Mağaza açmaya devam ediyor, bir yandan da Esenyurt, Yalova, Aksaray ve Kazakistan’da lojistik yatırımları yapıyoruz. Yeni ülkelerde mağaza açmaya devam edeceğiz. Ayrıca, geçen yıl kurduğumuz LCW Digital ile yapay zekay çalışmaları devam ediyor.

“ÇİN DE MISIR’A GİDİYOR TÜRKİYE ARTIK PAHALI”

1. Çin artık konfeksiyondan çıkıyor. Çinli firmalar da Mısır’a yatırım yapıyorlar. Çünkü, Çin’de üretim maliyetleri arttı.
2. Ancak Çinliler kumaş üretimine devam ediyorlar. Kumaşta hâlâ rekabetçiler ama hazır giyimde onlar da rekabet gücünü kaybetti.
3. Türkiye’nin pahalı olması, yeni yatırım çekmesini zorlaştırıyor. Tekstilciler için şu an Türkiye cazip değil.